- خودتان را به دست خودتان به هلاكت نيندازيد و انداختن خود به تهلكه حرام است .
- شايد شرب تتن هلاكت داشته باشد .
پس : شرب تتن ، افتادن به تهلكه و حرام است .
* خلاصهء كلام چيست ؟
اين است كه :
1 - بيان شرعى مىگويد از هرآنچه در واقع هلاكت است بايد دور كنيد تا اشتغال يقينى حاصل شود .
2 - اشتغال يقينى مستدعى فراغت يقينيّه است .
3 - فراغت يقينيّه به اين است كه از هلاكت مقطوعه ، معلومه بالاجمال و التفصيل و حتى از محتمل نيز از باب مقدمهء علميه اجتناب كنى .
پس بيان شرعى بر تحريم و حرمت ارتكاب ضرر دنيوى محتمل وجود دارد .
* اگر شيخ بپرسد كه پس كلّ شىء مطلق چه مىشود چه پاسخ مىدهد ؟
مىگويد : آيهء شريفهء لا تلقوا برآن احاديث ورود دارد در نتيجه موضوع آنها را از بين مىبرد .
* دليل مستشكل بر اين مدّعى چيست ؟
اين است كه :
1 - موضوع اين احاديث اين بود كه كلّ شىء شك فى حليّته و حرمته فهو لك حلال حتى تعرف .
2 - با آمدن لا تلقوا ما بر حرمت و لزوم اجتناب يقين حاصل مىكنيم يعنى غايت كه حاصل شد ، حليّت مغيّا از بين مىرود به عبارت ديگر هر حكمى كه مغيّا شد عمرش تا غايتش مىباشد .
* حاصل مطلب در ( لو سلّمنا احتمال المصلحة فى عدم بيان الضرر الاخروى . . . ) چيست ؟
پاسخ شيخ است به مستشكل مبنى بر اينكه :
1 - اينكه در شق اوّل گفتيد : عقل ، حكم به عدم عقاب نمىكند چرا كه شايد مصلحتى در عدم البيان و واگذارى امر به مكلّف داشته باشد ، قبول نداشته و مىگوئيم :
اوّلا : احتمال مزبور مربوط به صدر اسلام است و در زمان ما وجود ندارد .
ثانيا : اينكه عقل صرفا به خاطر احتمال مصلحت در عدم البيان حكم به عقاب نكند قابل قبول نيست ، چرا كه حكم عقل عدم البيان است و اصل تام مىباشد حتى اگر قطع داشته باشيم كه مصلحت در عدم البيان بوده .
ثالثا : به فرض كه عقل به خاطر احتمال مزبور حكم به عدم العقاب نكند ، لكن شرع در كلّ شىء لك حلال ، اجازهء ارتكاب در محتمل الحرمة داده در نتيجه : با استفاده از بيان شرع اطمينان حاصل مىكنيم
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 90
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٩٠