- و امّا مثال : استظهار اوّل الدم به مجرد الرؤية .
به نظر ما اينجا نيز شبههء وجوبيه است و نه تحريميّه . چرا ؟
زيرا وقتى دمى در خود ديد شك مىكند كه امر به عبادت از او برداشته شد ، يا نه ؟
بنا بر اينكه : حرمت تشريعيّه باشد اين مىشود شبههء وجوبيّه
* حال از شما مىپرسيم حق در شبههء وجوبيّه چيست ؟
خواهيد گفت : اتيان به احتياط مستحب است و عدهاى هم گفتهاند كه بهتر است .
مضافا به اينكه : استصحاب اينجا را بيّن الوجوب كرده .
چرا ؟ زيرا كه مىگويد :
عبادت قبل از ديدن خون واجب بود يا نه ؟ مىگويد بله واجب بود ، پس حالا كه شك كرده كه آيا وجوب برداشته شده يا نه ؟ استصحاب مىكند وجوب را .
در نتيجه : اينجا بيّن الوجوب است و اتيان آن فاقد اشكال و بلكه لازم مىباشد .
منتهى ؛ اين اصل ثانوى است كه آمده و گفته است كه : ( كلّ دم امكن كونه حيضا فهو حيض ) .
حال : آنهايى كه ترك عبادت را جايز مىدانند اين حكم را حمل مىكنند به جواز ترك ، چرا كه چنين زنى محكوم به حيض است . و مىتواند ترك كند .
و آنهايى كه عبادت را در اين حال اجازه ندادهاند ، اين حكم را حمل مىكنند به وجوب ، يعنى حتما بايد عبادت را ترك كند .
درهرصورت :
ديدن خون در اوّل حيض ، از قبيل دوران بين المحذورين نيست ، اين از باب شبههء وجوبيّه و بلكه بيّن الوجوب است و على القاعده اتيانش واجب است .
البته اگر كسى بگويد اتيانش حرام است از باب قاعدهء ثانوى كلّ دم گفته است نه اينكه دوران بوده باشد و ترجيح جانب الحرمة .
- و امّا انائين مشتبهين : كه گفته شد از هر دو بگذر و تيمم كن .
اين نيز نه شبههء تحريميّه است و نه دوران بين المحذورين ، بلكه شبههء وجوبيّه است .
چرا ؟ زيرا : وضو گرفتن با آن نجس حرمت ذاتيّه ندارد و شارع از آن نهى نفرموده بلكه حرمت تشريعيّه دارد . يعنى چه ؟
يعنى اگر كسى با آب نجس وضو بگيرد قربة الى الله ، تشريع است و حرام ، چون وضو گرفتن با آب نجس امر ندارد . چه قربة الى اللهى ؟
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 350
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٣٥٠