اين است كه : در ذيل اين روايات آمده است كه : فانّ الوقوف عند الشبهات خير من الاقتحام فى الهلكات و اين بدين معناست كه : ترك اقدام در شبهه بهتر است از افتادن در هلاكت بواسطهء انجام آن .
حال : آنچه كه اقدام به آن و انجامش تنها افتادن در هلاكت است شبههء تحريميه است و نه ما نحن فيه . چرا ؟
زيرا در ما نحن فيه هريك از فعل و ترك بطور مساوى مىتواند سبب افتادن در هلاكت باشد .
* پس مراد از ( و ظاهر كلام السيّد الشارح للوافية : جريان اخبار الاحتياط ايضا . . . ) چيست ؟
اشاره به دليل ديگرى از حضرات است در مدّعاى مورد بررسى مبنى بر اينكه :
سيّد صدر جهت تغليب جانب تحريم به اخبار احتياط نيز تمسّك نموده است .
* پس مراد از ( و هو بعيد ) چيست ؟
نظر جناب شيخ است مبنى بر اينكه اين تمسّك بعيد است . چرا ؟
زيرا اخبار احتياط مربوط به مواردى است كه احتياط و در نتيجه احراز واقع ممكن باشد و حال آنكه در دوران بين محذورين ممكن نيست ، و لذا تمسّك به اخبار احتياط هم درست نيست .
* مقدّمة و بطور خلاصه بفرماييد چرا استحباب در احكام عقليّه جايز نيست ؟
زيرا در هرجا كه عقل حاكم باشد در حكم خود ترديد ندارد ، يعنى مادامىكه موضوع حكم عقل محرز باشد ، عقل قاطعانه حكم مىكند . حال اگر موضوع حكمش از ميان رفت يا برخى از قيود آن برداشته شد باز قاطعانه حكم به عدم مىكند . فى المثل : وقتى حكم مىكند كه : راستى نافع نيكوست و راستى ضررزننده قبيح ، ترديدى در اين حكمش ندارد .
* پس شك در چه صورتى حاصل مىشود ؟
در احكامى كه توقيفى هستند و عقل در درك آنها مستقل نيست ، به عبارت ديگر ، در احكامى كه نيازمند به بيان شارع هستند ولى از جانب شارع هم على الظاهر بيانى نرسيده است .
* باتوجّه به مقدّمهء فوق بفرماييد مراد از ( و امّا قاعدة ( الاحتياط عند الشك فى التخيير و التعيين فغير جار . . . ) چيست ؟
اين است كه : شيخ به حضرات مىفرمايد : اين قاعدهاى كه شما در دوران بين المحذورين ذكر كرديد مربوط به احكام شرعيهاى است كه در آن احكام ترديد وجود دارد و به درد موارد مستقلّات عقليه نمىخورد و در اين دوران قابل جريان نمىباشد . چرا ؟ زيرا حاكم در اين دوران عقل است و عقل در حكم خود ترديد ندارد . بلكه :
1 - يا مستقل به تخيير است ؛ و اين با اين لحاظ است كه در دوران بين المحذورين هر طرف را كه
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 336
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٣٣٦