به همان ملاك در ما نحن فيه نيز التزام به اباحهء ظاهريه نيز جايز نيست .
نكته : مناط همان طرح حكم واقعى است .
* عبارة اخراى اشكال حضرات به لسان سادهتر چيست ؟
اين است كه :
حكم ظاهرى نبايد معلوم المخالفة للواقع باشد ، بلكه بايد طورى باشد كه در آن احتمال موافق بودن با واقع داده شود .
حال آنكه شما مىخواهيد در ما نحن فيه يك حكم ظاهرى پياده كنيد كه مطابق با واقع نيست .
فىالمثل : شما كه مىدانى دفن ميّت كافر يا واجب است يا حرام ، اگر هر دو را كنار گذاشتى اصلا احتمال مىدهيد كه مطابق با واقع باشد يا نه ؟
خواهيد گفت كه خير ، چون قطع دارى كه يا واجب است يا حرام و اباحهاى در كار نيست .
پس : حكم به اباحه در اينجا كه علم داريم به مخالفت با واقع درست نيست .
* پاسخ شيخ به اشكال مزبور چيست ؟
اين است كه : از آنها سؤال مىكند مرادتان از اينكه التزام به اباحه مستلزم طرح حكم واقعى است و طرح حكم واقعى حرام است . كدام طرح است ؟ طرح در مقام عمل و يا طرح در مقام التزام .
1 - اگر مراد شما طرح التزامى است و حكم ظاهرى التزاما مخالف حكم واقعى بشود ، اين بلااشكال است . چرا ؟ زيرا در دوران بين المحذورين هرگز در اثر حكم به اباحهء ظاهريّه طرح عملى و مخالفت عمليهء قطعيّه پيش نمىآيد ، چرا كه شما بعنوان مكلّف يا دفن كافر را انجام مىدهى و يا اينكه نه انجام نمىدهى ، چونكه شق سوّمى وجود ندارد . اگر دفن كردى با احتمال وجوب مىسازد و چنانچه دفن نكردى با احتمال حرمت مىسازد .
2 - و اگر مراد شما طرح عملى باشد بدين معنا كه حكم ظاهرى عملا مخالف حكم واقعى بشود بله حرف شما درست بوده و چنين طرحى حرام است فى المثل :
1 - شما نمىدانى ظهر واجب است يا جمعه ؟ اگر نه ظهر را بپذيريد و نه جمعه و حكم به اباحهء ظاهريه كنيد نتيجهاش اين مىشود كه شما اصلا نماز نمىخوانى .
بله اين مخالفت عمليّه قطعيه با حكم واقعى است كه يا ظهر است و يا جمعه .
2 - در انائين مشتبهين شما نمىدانى كه اين اناء نجس است يا آن اناء ؟ حال اگر اصالة الاباحة جارى كرده و از هر دو اناء بخوريد ، نتيجهاش اين مىشود كه با حكم واقعى كه فرمود : اجتنب الخمر عملا مخالفت كردهاى و اين حرام است و حق با شماست .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 305
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٣٠٥