( تشريح المسائل )
* مراد از ( و الحاصل انّه كان ينبغى للمتوهّم ان يقيس . . . ) چيست ؟
اين است كه بهتر مىبود كه متوهّم اخبار من بلغ را با وعدهء ثواب مضاعف كه فرمود :
( مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها )
مقايسه مىكرد و نه « من سرّ لحيته » .
حاصل مطلب اينكه از راه اخبار من بلغ نيز نمىتوان پيش آمد و در تصحيح عباديت عبادت از آنها استفاده نمود .
* ثمرهء اين بحث كه اخبار من بلغ ارشادى است و يا مولوى در كجا ظاهر مىشود ؟
در اينجا كه : اگر اخبار من بلغ كشف از امر مولوى بكند ، مىتوان عبادات محتمله را به قصد امتثال چنين امرى اتيان نمود .
و اگر اخبار من بلغ كشف از امر مولوى نكند ، بلكه كاشف از امر ارشادى باشد به درد تصحيح عبادت نمىخورد . به عبارت ديگر : ثمرهء اين بحث در آثارى كه بر مستحبات شرعيّه مترتّب مىشود ظاهر مىگردد يعنى مستحبات شرعيّه بهطور علىحده داراى آثارى است .
و لذا اگر به دليل ضعيفى به ما رسيد كه فلان عمل داراى ثواب است و يا مستحب است ، اخبار من بلغ شامل آن مىشود .
حال : اگر گفتيم كه اخبار من بلغ مؤكّد حكم عقلاند اثر شرعى برآن اخبار بار نمىشود در حالى كه به قول متوهّم اين اثر بار مىشود .
فى المثل :
1 - وضويى كه مأمور به اذا اقمتم الى الصلاة فاغسلوا داراى اثر است و اثر آن رفع حدث و اباحهء صلاة است . حال اگر وضو امر شرعى نداشته باشد و وجوب و استحباب آن ثابت نشده باشد تنها از طريق خبر ضعيفى به گوش ما رسيده كه مثلا وضو براى خواب مستحب بوده و داراى ثواب است و اخبار من بلغ نيز بر اين مورد منطبق شود :
بر مبناى ما ( شيخ ) اين وضو مستحب شرعى نشده و آثار وضوى شرعى را نيز نداد تا رافع حدث و مبيح نماز باشد و لكن بر مبناى متوهّم چنين آثارى را دارد .
به عبارت ديگر : از آنجا كه چنين وضوئى مأمور به نيست يعنى امر شرعى ندارد . آثار شرعيه رفع حدث و اباحهء نماز برآن مترتّب نمىشود هرچند ثواب هم دارد .
* پس مراد از عبارت ( فتأمّل ) چيست ؟
شايد اشاره دارد به عدم ملازمه ميان استحباب شرعى و رافعيت حدث چون وضوهايى وجود دارد كه