* چرا خواندن دعاء به قصد قربت تشريع است ؟
زيرا اتيان الفعل به قصد قربت ، نيازمند امر مولى است ، آيا امر به قصد قربت را احراز كردهايد يا بدون احراز امر دعاء را به قصد قربت اتيان نموديد ؟ قطعا پاسخ مىدهيد .
بدون احراز امر به قصد قربت دعاء را به قصد قربت خواندهايد . چرا كه اگر احراز كرده بوديد ديگر شك و شبههاى ايجاد نمىشد .
و اصلا شبههء وجوبيّه يعنى اينكه آيا مسئله امر دارد يا نه ؟ اگر دارد بايد محرز شود كه دلالت بر وجوب دارد يا نه ؟
* با توجه به مطالب فوق اصل مسئله در اينجا چيست ؟
اين است كه احتياط را در عبادات مشكوكه چگونه انجام مىدهيد تا احتياط حسن باشد و موجب ثواب . آيا با قصد قربت انجام داديد يا بدون قصد قربت ؟ اگر عبادت را با قصد قربت انجام داديد آيا احراز امر كرده بوديد يا نه . اگر امر را احراز نكرده بوديد مىشود تشريع چرا كه ادخال ما لم يعلم من الدين فى الدين است .
* قبل از پرداختن به راهحلهاى اين مسئله و معمّا بفرمائيد عباديّت يك عمل متوقف بر چه امرى است ؟
1 - برخى عباديت يك عمل و قصد قربت به آن را متوقّف بر اين مىدانند كه امرى به آن تعلّق گرفته باشد و ما عمل را به داعى امتثال آن امر انجام دهيم آنگاه عمل عباديت پيدا كرده و مقرّب است . در اينجا قصد قربت جزمى است .
2 - برخى عباديت يك عمل و قصد قربت به آن را متوقف بر احراز مطلوبيت ذاتيّه عمل عند المولى مىدانند هرچند امر فعلى به آن در كار نباشد . در اينجا نيز قصد قربت جزمى است .
3 - و برخى عباديت يك عمل و قصد قربت به آن را به صرف احتمال مطلوبيت مىدانند كه شايد انجام فعل مطلوب و ترك آن مبغوض مولى باشد كه در اينجا قصد قربت بهعنوان احتياط و احتمال است .
* نظر ابتدايى شيخ در غير راجح بودن احتياط در تعبّديات براساس كدام يك از سه مبناى فوق است ؟
بر مبناى اوّل است ، چرا ؟ زيرا فرمود :
اگر عمل را بدون قصد قربت انجام داديد احتياط محقّق نشده چرا كه عبادت قصد قربت مىخواهد و اگر با قصد قربت انجام داديد باز هم احتياط نبوده و تشريع است ، چرا كه قصد قربت نيازمند امر است و علم به آن امر تفصيلا ( مثل اقم الصلاة ) و يا اجمالا ( مثل چهار نماز به چهار طرف ) در قبلهء مجهوله ، لازم است تا بتوان عمل را به قصد امتثال امر اتيان نمود و الّا بدعت است .
پس احتياط در تعبّديات ممكن نبوده و لذا رجحانى هم ندارد .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 183
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٨٣