2 - و چون دفن يا كفن ميت كافر نيز واجب توصلى است و نياز به قصد قربت ندارد احتياط ممكن است يعنى مىتوان پيكرهء اين عمل را انجام داد .
3 - و چون نجات غريق يا حريق هم از واجبات توصليّهاند ، احتياط در آنها ممكن و مىتوان شكل عمل را انجام داده مستحق ثواب شد بدون قصد قربت .
* چه نتيجهاى از امثلهء مزبور گرفته مىشود ؟
هرجا كه يك واجب ، واجب توصّلى باشد ، احتياط ممكن و حسن است و محتاط ثواب مىبرد .
* با توجّه به نتيجهء فوق اگر شك كنيم كه دعا عند الهلال واجب است يا نه ؟ آيا احتياط ممكن و يا حسن است يا نه ؟
رأى ابتدائى شيخ انصارى اين است كه خير ، چرا كه دعا يك واجب تعبّدى است .
* مهمترين مسئله و معمّا در اينجا چيست ؟
اين است كه معناى احتياط را بفهميم .
* معناى احتياط چيست ؟
در حقيقت احراز واقع و يا به دست آوردن واقع است ، احاطه پيدا كردن به تمام جوانب مسئله است .
* با توجه بهمعناى احتياط انما الكلام در چيست ؟
اين است كه آيا احتياط در تعبّديات نيز ممكن و حسن است يا نه ؟ كه گفتيم شيخ در رأى ابتدائى خويش فرمود ، خير .
* چرا احتياط در توصليات ممكن و حسن است ؟
زيرا در توصّليات تحقّق فعل لازم است و نيازى به امر ديگرى مثل قصد قربت ندارد تا اينكه بگوئيم محقّق شده يا نه .
* پس چرا احتياط در تعبّديات ممكن و حسن نيست ؟
چون موضوع احتياط محقّق نمىشود فى المثل اگر شما در دعا عند رؤيت الهلال كه يك فعل تعبّدى است شك كنى كه آيا احتياط در آن واجب است يا نه ؟ چه مىكنيد .
اگر برويد و دعاء بخوانيد بدون قصد قربت ، دعاء محقّق نشده و احتياط صورت نپذيرفته چرا كه دعاء يك عمل تعبّدى است و انجام آن به شرط قصد قربت است و اگر دعاء بدون قصد قربت خوانده شود ، موضوع احتياط بهطور كامل محقّق نگرديده است .
* آيا اگر دعاء را به قصد قربت انجام دهيم باز هم موضوع احتياط تحقّق نمىيابد ؟
خير ، زيرا اگر دعاء را به قصد قربت بخوانيد تشريع است ، همانطور كه بدون قصد قربت ملعبه است .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 182
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٨٢