احتمال محبوبيّت علاوه بر حسن عقلى از نظر شرعى نيز حسن و داراى ثواب است يا نه ؟ كه پاسخ مىدهد : بله زيرا :
1 - بر احتياط كردن و انجام عمل به انگيزهء احتمال محبوبيّت و مطلوبيّت ثواب مترتّب است .
2 - ثواب دائر مدار اطاعت است چه اطاعت حقيقيّه و چه اطاعت حكميّه .
3 - احتياط يك نوع اطاعت حكميّه است .
پس بر احتياط ثواب مترتّب است .
* مراد از ( و الحكم بالثواب هنا اولى من الحكم بالعقاب على تارك الاحتياط اللازم ) چيست ؟
اين است كه همانطور كه اگر كسى در موارد علم اجمالى كه احتياط واجب است احتياط نكند و همهء اطراف شبهه را انجام ندهد و تنها به يك طرف اكتفاء كند ، هرچند در واقع آنچه را كه انجام داده همان واقع باشد و او تنها در ترك احتياط بر محتمل الوجوب تجرّى كرده باشد و به قول برخى به خاطر اين تجرّى مستحقّ عقاب باشد .
همينطور در ما نحن فيه نيز فاعل احتياط غير واجب به انگيزهء احتمال مطلوبيّت به طريق اولى مثاب يعنى مستحقّ ثواب است .
* مراد از ( بناء على انّها فى حكم المعصية . . . ) چيست ؟
بيان وجه اين اولويت است بدين معنا كه :
در امر عقاب دقت و حد اكثر عدالت و انصاف در آن رعايت شده است و لذا به اين آسانى عقاب نمىآيد و حال آنكه در امر ثواب بنا بر مسامحه و آسان گرفتن است .
* چه شاهد مثالى بر اين تسامح و اولويت داريد ؟
اين سخن قرآن كه مىفرمايد :
( مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها وَ مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلا يُجْزى إِلَّا مِثْلَها )
.
نتيجه اينكه : امر در طرف ثواب آسانتر از طرف عقاب است و لذا اگر تجرّى در آنجا عقابآور باشد ، احتياط و انقياد در اينجا به طريق اولى ثواب دارد .
پس اگر معصيت حكميّه عقاب دارد ، اطاعت حكميّه به طريق اولى ثواب دارد .
* اگر در واجباتى مثل استهلال اوّل رمضان ، دفن يا كفن ميت ، نجات غريق يا حريق شك كنيم ، احتياط ممكن است يا نه ؟
1 - از آنجا كه استهلال يك امر توصّلى است و نياز به قصد قربت ندارد احتياط ممكن است يعنى مىتوان روى بلندى رفت و پيكرهء عمل را انجام داد و مستحقّ ثواب شد .