( تشريح المسائل )
* حاصل و خلاصهء فرمودهء جناب استرآبادى در اين قسمت چيست ؟
1 - حديث نبوى تثليث و حديث معروف دع ما يربيك و احاديثى كه دال بر احتياط و توقف عند الشبهة هستند وظيفهء ما را در وقايعى كه مشكوك الحكم هستند روشن ساخته و توقف را بر ما واجب نمودهاند .
2 - احتياط گاهى در شبههء تحريميّه و گاهى در شبههء وجوبيّه است و لكن عادت دانشمندان اهل سنّت و متأخرين از اصوليين شيعه بر اين است كه عند الشك به برائت اصليه تمسّك كنند .
كه اين تمسّك به نظر ما باطل است ، چرا كه دين خدا كامل شد و در رابطه با تمام وقايع الى يوم القيامه از جانب شارع مقدّس خطاباتى بلا معارض وارد شده است .
3 - آنچه بر پيامبر نازل شده عند الائمه محفوظ و ائمه هم فرمودهاند :
هركجا ندانستيد توقف كرده تا اينكه بپرسيد و بدانيد و لذا احتياط را بر ما واجب كرده و هيچ كجا به ما اجازه ندادهاند كه به برائت اصليه تمسّك كنيم . سپس مىگويد : وظيفهء ما در شبهات وجوبيّه و شبهات تحريميّه اين است كه :
1 - در شبهات حكميه تحريميّه احتياط كنيم و از امر مشتبه نگريزيم .
2 - در شبهات حكميّهء وجوبيه نيز اگر منشأ شبهه اجمال نصّ بود احتياط نمائيم .
فى المثل اگر امرى وارد شده كه مردّد است ميان وجوب و استحباب و اين تردد ، يا در اثر اشتراك لفظى يا معنوى است و يا در اثر فقدان نصّ و يا تعارض نصين است ، بايد احتياط كرده و اقدام به انجام فعل كنيم .
4 - در شبهات موضوعيه احتياط واجب نيست و در مواردى هم فرضا امر مولى ظهور در استحباب دارد ترك جايز و احتياط به فعل واجب نمىباشد و اين به دليل حديث رفع و حديث حجب است .