* پس مراد از ( و هذا بخلاف اصالة الاباحة ، فانّها حكم فى مورد الشبهة لا مزيلة لها . . . ) چيست ؟
پاسخ به يك سؤال مقدر است مبنى بر اينكه اگر با قيام اصالة الاباحه هم شبهه زائل مىشود پس چرا احتياط در شبهه بهمعناى تحيّر حسن نباشد ؟ و لذا چون اصالة الاباحه در مورد شبهه جارى مىشود نه اينكه از بين برنده آن باشد ، مىفرمايد احتياط حسنى ندارد .
* حاصل مطلب در ( و لكن أدلّة الاحتياط لا تنحصر فى ما ذكر . . . ) چيست ؟
بيان اشكال در طريقهء مزبور است مبنى بر اينكه اگر ادلّهء حسن احتياط منحصر بود به مواردى كه لفظ شبهه در آنها آمده است تفاصيل مذكور درست بود ، ولى عقل حكم بالاستقلال دارد بر اينكه ( الاحتياط حسن مطلقا حتى فى امارة الحليّة ) .
* مراد از ( فالاولى ، الحكم برجحان الاحتياط فى كلّ موضع لا يلزم منه الحرام ) چيست ؟
اين است كه طريق اوّل از طرق مذكوره صحيح است . يعنى احتياط تا مرحلهء عسر و حرج حسن است ، لكن به مرحلهء اختلال نظام كه رسيد ديگر قبيح است .
* پس مراد از ( و ما ذكر من انّ تحديد الاستحباب . . . ) چيست ؟
پاسخ به يك اشكال مقدّر است مبنى بر اينكه مگر شما به طريق اول اشكال وارد نكرديد و گفتيد كه تحديد به عسر و حرج و اختلال نظام نقض غرض است ، حال چطور شد كه دوباره طريق اوّل را برگزيديد ؟
و لذا شيخ پاسخ مىدهد كه اگر احتياط واجب بود آن اشكالات ما بر طريق اوّل وارد بود ، لكن احتياط مستحب است و مستحب تكليفى سهل و آسان است هركه بخواهد بدان عمل مىكند و هركه نخواهد مجبور نيست كه به آن عمل نمايد .
* خلاصهء مطالب در اين تنبيه چيست ؟
1 - احتياط در شبهات موضوعيهاى كه همراه با امارهاند خوب نيست و لكن احتياط در شبهات موضوعيهاى كه مجرد از امارهاند احتياط خوب است . چرا ؟
زيرا با بودن امارات معتبره ، ادله احتياط استحبابى :
1 - يا مورداند ، چرا كه حسن الاحتياط جايش تحيّر است و با بودن اماره معتبره تحيّرى باقى نمىماند .
2 - و يا محكوماند ، چرا كه امارات معتبره ( غير علميه ) شك را از ميان نبرده و احتياط خوب است و لذا براى تشخيص اين محدودهها قائل به تبعيض و تقسيم مىشويم .
1 - يحتمل التبعيض بحسب المراتب
2 - يحتمل التبعيض بحسب الاحتمالات
3 - يحتمل التبعيض بحسب المحتملات
4 - يحتمل التبعيض بحسب الموارد .
و شيخ احتمال و تبعيض اوّل را مىپذيرد .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 143
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٤٣