حفظ حديث و إتقان روايت و عبادت و تقوى و صلاح و احتياط درجهء عالى داشت ، گويند كه يك آستين خود گشاده مىداشت و يك آستين را تنگ ، مردم ازين معنى پرسيدند گفت كه آستين را گشاده داشتن براى اجزاء كتابست و آستين ديگر را گشاده داشتن چه ضرور ؟ محض اسرافست ! و وى شاگرد إمام أحمد بن حنبل و قعنبى و أبو الوليد طيالسيست و از علماء بسيار سماع و روايت دارد ، و ترمذى و نسائى از وى روايات دارند و چهار كس از جمله شاگردان او خيلى سرآمد محدّثين شدند ، أول پسر او أبو بكر بن أبى داود ، دوم لؤلؤى ، سوم ابن الاعرابى ، چهارم ابن داسه ، و استاد او إمام أحمد بن حنبل از وى روايت كرده است حديث عتيره . موسى بن هارون كه يكى از بزرگان آن عصر بود در حق او گفته است كه أبو داود در دنيا براى حديث و در عقبى براى بهشت آفريده شد ، و أبو داود در « سنن » خود گفته است كه : من در مصر خيار درازى ديدم و آن را پيمايش نمودم سيزده بالشت برآمد و يك ترنج را ديدم كه بالاى شترى بريده بار كرده بودند مثل دو نقارهء كلان [ 1 ] هر دو نصف او بر آن شتر نمودار مىشدند ، و چون از تصنيف اين « سنن » فارغ شد پيش إمام أحمد بن حنبل برد و عرض نمود ، إمام أحمد ديدند و بسيار پسند كردند ، و أبو داود در وقت تصنيف اين سنن پنج لكهه حديث حاضر داشت ، از جمله آن همه انتخاب نموده اين سنن را مرتّب ساخت كه چهار هزار و هشتصد حديثست و در وى التزام نموده است كه حديث صحيح باشد يا حسن ، و گفته است كه از جملهء اين أحاديث مرد عاقل را در دين چهار حديث كفايت مىكند ، أوّل
« إنّما الأعمال بالنّيّات »
حديث دوم
« من حسن اسلام المرء تركه مالا يعنيه »
حديث سوم
« لا يؤمن أحدكم حتّى يحبّ لأخيه ما يحبّ لنفسه »
حديث چهارم »
الحلال بيّن و الحرام بيّن و بينهما مشتبهات ، فمن اتّقى الشبهات استبرأ لدينه و عرضه »
راقم حروف گويد : معنى كفايت آنست كه بعد از معرفت قواعد كليّهء شريعت و مشهورات آن ، در جزئيات وقائع حاجت به مجتهدى و مرشدى باقى نمىماند ، زيرا كه در تصحيح عبادات حديث أوّل كفايت مىكند ، و در محافظات
هامش
[ 1 ] في اصل « المقاليد » : مثل عدلين . فليتنبه ( 12 . ن )