فى الواقع چه خوش روزگارى بود ! « خوشا روزگارى چنان سبز و خرم » كيا بيا بوديم و بروبروئى داشتيم .
اين تشخصات ضميمهء مراتب نويسندگى و شاعرى من شده بود و حقيقة اين اواخر باور هم كرده بودم كه شاعرم و نويسنده . اين بود كه گاهى خود را با روسو مقابله مىكردم . و گاهى با ويكتور هوگو و چون در كار ورزيده شده بودم با همه طبقات معاشرت داشتم به حكم « خذ العلم من افواه الرجال » تا از دهن كسى مطلب دندانگيرى خارج مىشد فورا او را ضبط كرده و به نام خود يك مقاله پرآبوتاب نشر مىدادم و خود هم پروپاكانديست شده و به هركس مىرسيدم مىپرسيدم كه فلان مقالهء مرا خوانديد ؟ چطور نوشته شده بود ؟ حتى به صاحب مطلب . البته قدرى وقاحت لازمه اين كارها است .
من كه حالا « اعترافنامه » مىنويسم بهتر كه به همهچيز اقرار كنم .
آقاى مدير ! نصرة الدوله براى ما نويسندگان ، خوب سوژه و سرمايه بود و حكم مقالات ذخيره و پاورقى را داشت كه اگر كسى براى فحش و حمله و تنقيد دم دست نبود فورا اين شاهزادهء محترم را به دم قلم مىداديم .
ولى افسوس كه فلك بر يك محور و مدار هميشه در سير نيست و اين دنيا به بىوفائى ضرب المثل است . روزگار نسبت به ما تغيير قيافه داد و دوك زمانه شروع كرد به كج تابيدن .
دولت رفتهرفته بنيه گرفت و در انظار صاحب قدرت و ابهت شد . مجلس كار بدى نكرد و بلكه اقدامات جالب توجه از خود نشان داد . در اغلب جاها امنيت برقرار گرديد و حرفهاى بالشويسم و سوسياليسم خيلىزود كهنه شدند . زمزمهء امتحان و شرط سواد نويسندگان از طرف شما و رفيق شما « اتحاد » شنيده مىشود . مىگويند آن اصل مقدس قانون اساسى را نسبت به هيأت منصفين مىخواهند عملى كنند و براى قانون مطبوعات ضميمهاى تهيه مىنمايند كه در او شرط سوادداشتن قيد شده است . اين چهاوضاعى است !
از حالا بگو كه مشير الدوله آمده و رئيس الوزرا شده كه هيچ كارش نمىشود كرد .
سردار سپه در باب مطبوعات بيانيه مىدهد و شوخىبردار هم نيست و حكومتنظامى آن اعلاميهء سخت را و سردار معظم كه خودش يكپا نويسنده است وزير شده و راتق و فايق كارها . يارب ، رحمى كه عرصهام تنگ شده ! از همه بدتر از دست رفتن نصرة الدوله ، از پاى درآمدن و مريض بودن اين شاهزاده محترم است كه اگر او هم سرپا و روى كار بود باز مىشد گوشه و كنايهاى زد و ترك عادت نكرد . تا وقت امتحان هم خدا بزرگ است و
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى ) — صفحة 6415
مساهمون: قهرمان ميرزا عين السلطنه
ص٦٤١٥