مخالفت بر مىافراشت و مكررا امراى نامدار « 1 » از اسفراين و نيشابور حسب الامر مطاع به تسخير قلعهء مذكور رفته صورت فتح به هيچ وجه ميسر نمىشد . اتفاقا از تأييدات ربانى كه هميشه شاه عالى را روزى مىشد كه بىمعاونت لشگر و امداد عسكر فتوحات دست مىداد ، جمعى در قلعه با شهريار سربدار بر سر نزاع و جدال در آمده ، شهريار را به قتل رسانيدند و سر او را با كليد قلعه به پايهء سرير اعلى فرستاده « 2 » خطهء خبوشان و نواحى به تصرف غازيان در آمد و آمد شد ازبكان به همان « 3 » از آن نواحى كم شد و باعث رفاهيت رعاياى آن حدود و ولايت اسفراين شد .
و هم درين سال آب چشمهء سبز كه درياچهء * عظيمى بود و گمان مردم اين بود كه هرگاه آب « 4 » راه بدررو پيدا كند اكثر بلوكات مشهد مقدس و ولايات خراسان خراب خواهد شد ، اتفاقا در محلى كه قمر در برج جوزا بود ، آب چشمهء سبز رهايى يافته هرچه پيش آن واقع شده از بيخ كنده تا به رودخانهء طوس رسيد و از آنجا به رودخانهء مرو منتهى شد و [ 305 ] زور آب به مثابهاى بود كه درختان « 5 » بلوكات مشهد مقدس را كه چهار صد ساله و پانصد ساله [ بود ] به طريقى كه مويى از ماست كسى بكشد از بيخ كند و خرابى بسيار به مزروعات « 6 » و باغات رسانيده مردم بسيار از صحرانشينان و مردم الوسات كه بر عبور آن واقع شده بودند هلاك گردانيد . بعد از آن كه مردم بلوكات از ولايت به شهر تردد مىنمودند بر عبور آن سيلگاه ظروف طلا و نقرهء بيشترى يافتند و ظروف يافته را خرج كرده در عوض متاع هند خريده در مدت دو ماه به قريهء مذكوره آمدند . چون آن جمعيت و اسباب زياده از وسع حال و فايدهء تجارت و سفر ايشان بود كدخدايان بلوك در مقام تحقيق بيرون آمده ظاهر شد كه از چشمه بيرون آمده و مردم قهپايه و صحرانشينان بسيار نفايس يافتهاند . اين خبر را به سمع شريف نواب جهانبانى ابو الفتح سلطان ابراهيم ميرزا رسانيدند .
ميرزا با امرا و نقبا و ساير اعيان به جانب چشمهء مذكور در حركت در آمده به دو روز به آنجا كه از شهر مشهد مقدس تا بدان مكان دوازده فرسخ مسافت بود شكاركنان تشريف بردند و به درون آن موضع كه آب درو به مرور ايام و شهور و اعوام مجتمع گشته بود در آمده از هر جانب كه زمين را شكافتند اقسام طلا آلات و نقره آلات از صور جانوران و ساير ظروف و اوانى ظاهر شد كه دو « 7 » روز نواب جهانبانى در آن حوالى به سر بردند قرب شصت هفتاد ظرف نقره و مقدارى از طلاى احمر خالص جمع آمد « 8 » آنها را برداشته به مشهد مقدس آوردند و حقيقت عرضه داشت نموده با اشياء مذكوره به درگاه گيتى پناه نزد شاه جم جاه فرستادند و كس به جهت حفظ آن موضع تعيين نمودند * .
هامش
( 1 ) - ب : سامى . م : شاهى
( 2 ) - ب ، ن فرستادند
( 3 ) - ب ، ن : « همان » ندارد
( 4 ) - م : اين آب
( 5 ) - ب ، م : درختهاى
( 6 ) - ب ، م ، ن : « به مزروعات و باغات رسانيده مردم بسيار » ندارد
( 7 ) - مز : در روز . م : كه در آن چند روز . ن : كه در چند روز
( 8 ) - ب ، م : آمده