زيادى خود فعل است و گاهى به اعتبار زيادى صفت آن فعل . پس اگر ظلم از سوى خداى تعالى صادر شود از هزار ظلم كه از بندگانش صادر شود بزرگتر است چرا كه وصف قبح آن زيادتر است . نظير آن را در يكى از آيات ديگر كه بحث آن خواهد آمد ذكر فرموده است كه :
وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ إِنَّهُ كانَ ظَلُوماً جَهُولًا
« 1 »
فَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقَدْ كُذِّبَ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ
« 2 » سؤال 127 : قاعدتا بايد جزاء پس از شرط بيايد . چرا در اينجا سبقت گرفته است ؟
جواب : جزاء شرط حذف شده است و ( فقد كذبت رسل من قبلك ) نمىتواند جزاى شرط باشد چون كه بر آن سبقت گرفته است . معناى آيه اين است كه : اگر تو را تكذيب مىكنند تو نيز تأسى به پيامبران قبل از خود بنماى كه تكذيب شدند پس در حقيقت سبب را كه تكذيب است جاى مسبّب يعنى تأسّى گذارده است .
وَ إِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَ لا تَكْتُمُونَهُ
« 3 » سؤال 128 : چرا كلمهء و لا تكتمونه ذكر شده درحالىكه لتبيننه دلالت بر آن دارد ؟ ( يعنى تبيين همان عدم كتمان است ) جواب : معناى آيه اين است كه بايد تبيين آيات در حال حاضر نموده و همچنين در آينده كتمان ننمايند و اين تبيين را استمرار ببخشند .
هامش
( 1 ) . سورهء احزاب ، آيهء 72 : و انسان آن را پذيرفت همانا او بسيار ستمكار و نادان بود .
( 2 ) . سورهء آل عمران ، آيهء 184 : پس اگر تو را تكذيب كردند پس همانا پيامبران قبل از تو را نيز تكذيب كردند .
( 3 ) . سورهء آل عمران ، آيهء 187 : يادآور آن زمان را كه خداوند از اهل كتاب پيمان گرفت كه كتاب را براى مردم بيان نموده و كتمان نكنند .