و تفكر در رد متشابهات به محكمات و بحث و اجتهاد و در نتيجه كسب ثواب بر اين عبادت علمى بوده است . درحالىكه اگر تمامى قرآن ظاهر و آشكار و بىپرده بود عالمان و جاهلان يكسان در اين عبادت مىشدند و انديشهها بواسطهء عدم بحث و بررسى مىميرند ، چرا كه آتش انديشه و تفكر با آتشگيره مشكلات علمى شعلهور مىشود ، و لذا برخى از فيلسوفان گفتهاند :
عيب بىنيازى آن است كه بلادت و كندذهنى آورد . و فكر را مىميراند و فضيلت فقر و نياز آن است كه فكر و استنباط را به كار انداخته تا انواع چارهجويىها را در كسب و كار تجربه نمايند .
يَرَوْنَهُمْ مِثْلَيْهِمْ رَأْيَ الْعَيْنِ
« 1 » سؤال 94 : چگونه در اينجا مىفرمايد : كافران در ميدان نبرد مسلمين را دو برابر خود ديدند و يا بالعكس مسلمين كافران را دو برابر خود ديدند ولى در جاى ديگر مىفرمايد :
وَ إِذْ يُرِيكُمُوهُمْ إِذِ الْتَقَيْتُمْ فِي أَعْيُنِكُمْ قَلِيلًا وَ يُقَلِّلُكُمْ فِي أَعْيُنِهِمْ
« 2 » جواب : تقليل و تكثير در دو حالت مختلف است . خداوند در ابتدا مشركان را در نظر مؤمنان و مؤمنان در نظر مشركان كم جلوه داد تا هركدام جرأت جنگ پيدا كنند ولى وقتى كه هر دو گروه در مصاف و جبهه رودررو شدند مؤمنين را در نظر آنان بسيار نشان داد تا بترسند و سست شوند و در نتيجه شكست بخورند و مشركان را در نظر مؤمنان زياد نشان داد تا صدق
هامش
( 1 ) . سورهء آل عمران ، آيهء 13 : مىديدند آنها را دو برابر به چشم . .
( 2 ) . سورهء انفال ، آيهء 44 : به ياد بياوريد موقعى را كه به هنگام روبرو شدن در ميدان نبرد با آنان خداوند شما را در نظر آنها و آنها را در نظر شما كم جلوه داد .