وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ
« 1 » سؤال 92 : چگونه در اينجا مىفرمايد : برخى از قرآن متشابهات هستند درحالىكه در جاى ديگر مىفرمايد :
كِتاباً مُتَشابِهاً
« 2 » يعنى تمام قرآن متشابهات مىباشد ؟
جواب : مراد از اخر متشابهات معانى از قبيل منسوخات و يا شرعيات و يا غموضات است ولى مراد از كتابا متشابها شباهت برخى از آيات به برخى ديگر در صحت و عدم تناقض و تأييد برخى آيات بوسيلهء برخى آيات ديگر است .
سؤال 93 : فائدهء انزال متشابهات به معناى غموض و پيچيدگى چيست درحالىكه قرآن هدايت و بيان است و غموض و پيچيدگى با اين مقصود قرآنى منافات دارد ؟
جواب : كلام عرب بر دو بخش است : 1 - آنچه كه سريعا قابل فهم است و احتمال معناى خلاف ظاهر آن نمىرود . 2 - آنچه كه مجاز و كنايه و اشاره و تلويح است كه معانى آنها متعارض و متزاحم مىباشد اين نوع از كلام نزد آنان زيبا و بديع محسوب مىشود . قرآن نيز چون به لغت عربى نازل شده به هر دو نوع سخن گفته است و گويا تحدى و مبارزهطلبى به هر دو نوع كرده است . و نيز قرآن به هر دو نوع نازل شده است تا مؤمنان از منافقان بازشناخته شوند كه مؤمن به همهء آن ايمان دارد و علم به متشابه را به خدا واگذار مىكند . و اجر مىبرد و منافق در آن شك و ترديد نموده و عقاب مىشود ، چنان كه خداوند بندگان خود را به نهر طالوت و امثال آن آزمايش كرده است . و يا اينكه مقصود خداوند وادار ساختن عالمان به استدلال
هامش
( 1 ) . سورهء آل عمران ، آيهء 7 : و پارهاى ديگر از آن متشابهند .
( 2 ) . سورهء زمر ، آيهء 23 : كتابى متشابه .