سؤال 992 : چرا به روز قيامت فردا گفته است درحالىكه فردا عبارت از روزى است كه بين ما و بين آن يك شب فاصله است ؟
جواب : غد « فردا » داراى دو مفهوم است 1 - همانكه در سؤال ذكر شد 2 - مطلق زمان آينده كه شاعر هم مىگويد :
و اعلم ما فى اليوم و الامس قبله و لكنّنى عن علم ما فى غد عمى و منظور او از غد مطلق زمان آينده است چنان كه منظور او از امس مطلق زمان گذشته است . پس ديروز و فردا هر كدام داراى دو مفهوم هستند و مؤيد اين سخن قول خداوند است كه مىفرمايد :
كَأَنْ لَمْ تَغْنَ بِالْأَمْسِ
برخى گفتهاند ، اسم غد براى روز قيامت اطلاق شده تا نزديكى آن را برساند كه مىفرمايد :
« اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ »
و باز مىفرمايد :
« وَ ما أَمْرُ السَّاعَةِ إِلَّا كَلَمْحِ الْبَصَرِ أَوْ هُوَ أَقْرَبُ »
پس گويا فرموده است : روز قيامت از لحاظ نزديكم بودن شبيه فردايى است كه فقط يك شب بين آن و شما فاصله افكنده است و لذا از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نقل شده كه فرمود : « اعمل لليلة صبيحتها يوم القيامة » برخى گفتهاند : مراد حضرت شب مردن است .
لَوْ أَنْزَلْنا هذَا الْقُرْآنَ عَلى جَبَلٍ لَرَأَيْتَهُ خاشِعاً مُتَصَدِّعاً مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ
« 1 » سؤال 993 : معناى اين آيه چيست ؟
جواب : اگر خداوند در كوه كه داراى قساوت است نيروى تميز و تشخيص قرار مىداد چنان كه در انسان قرار داده است و سپس قرآن را بر آن نازل مىكرد اين كوه از شدت ترس آن كه مبادا نتواند حق قرآن را ادا كند متلاشى مىگرديد . مقصود توبيخ انسان به خاطر قساوت قلب و نافروتنى او
هامش
( 1 ) . سورهء حشر ، آيهء 21 : اگر اين قرآن را بر كوهى نازل مىكرديم مىديدى كه از خشيت خداوند خاشع و درهم شكسته مىشد .