مىفرمايد :
وَ وَهَبْنا لِداوُدَ سُلَيْمانَ نِعْمَ الْعَبْدُ
« 1 » پس به اين جهت مملوك را ذكر كرد تا بفهماند كه حرّ نيست و امّا اينكه فرمود لا يقدر على شيء براى آن است كه عبد مأذون و مكاتب قادر بر تصرف و استقلال هستند و لذا براى اينكه اين دو صفت را سلب كند اين قيد را ذكر فرمود .
سؤال 536 : در اين آيه شريفه مثال به دو چيز مملوك و مرزوق به رزق نيكو زده شده است . پس بر حسب ظاهر مىبايست بفرمايد : « هل يستويان » پس چرا فرمود
هَلْ يَسْتَوُونَ
؟ « 2 » جواب : در اينجا جنس مالكان و مملوكان اراده شد . نه مملوك و مالك معيّن .
جواب دوّم : تثنيه در مجراى جمع قرار گرفته است .
جواب سوّم : من در من رزقناه براى جمع در جمله مىآيد . ممكن است كسى بر جواب سوّم ايراد بگيرد كه از اين سخن لازم مىآيد كه معنى اين آيه شريفه اين باشد ضرب اللّه مثلا عبدا مملوكا و جماعة مرزوقين هل يستوون « 3 »
كَلَمْحِ الْبَصَرِ أَوْ هُوَ أَقْرَبُ
« 4 » سؤال 537 : كلمه او براى ترديد و شك است ، آيا ترديد در علم خداوند راه دارد كه مىفرمايد : به يك چشم برهم زدن يا كمتر از آن ؟
جواب : برخى گفتهاند : كلمه او در اينجا به معناى بل است مثل
إِلى مِائَةِ أَلْفٍ أَوْ يَزِيدُونَ
« 5 » و يا
فَهِيَ كَالْحِجارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً
« 6 » و يا
فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى
« 7 »
هامش
( 1 ) . سوره ص ، آيهء 20 : و سليمان را به داود بخشيديم چه بندهء خوبى .
( 2 ) . سوره نحل ، آيهء 75 : آيا مساويند ؟
( 3 ) . خداوند بندهء مملوك و جمعى از مرزوقان را مثال مىزند كه آيا اينها با هم يكسانند ؟
( 4 ) . سوره نحل ، آيهء 77 : مانند يك چشم برهم زدن يا نزديكتر از آن است .
( 5 ) . سوره صافات ، آيهء 147 : و او را به رسالت بر صدهزار كس و بيشتر فرستاديم .
( 6 ) . سوره بقره ، آيه 74 : پس آن چون سنگ است بلكه سختتر .
( 7 ) . سوره نجم ، آيه 9 : تا به قدر دو كمان يا نزديكتر آن .