و لذا خداوند مىفرمايد :
وَ اتَّقُوا فِتْنَةً لا تُصِيبَنَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَاصَّةً
« 1 » پس اگر چنين كرد و حكمت و مصلحت مقتضى چنين امرى بود بىگناهان در آخرت بهتر از زندگى دنيوى عوض مىبينند .
جواب سوّم : هر انسان مكلّف يا ظالم به خويش و يا ظالم به غير است كه از گناه كبيره و يا صغيره دور نيست . پس اگر تمامى مردم به خاطر گناهان خود هلاك شوند چهارپايان نيز هلاك مىشوند چرا كه چهارپايان براى آدميان و مصالح آنان خلق شدهاند و اگر آدمى نباشد نيازى به دوابّ نيست .
وَ أَوْحى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً وَ مِنَ الشَّجَرِ وَ مِمَّا يَعْرِشُونَ
« 2 » سؤال 530 : چرا « فى الجبال » و « فى الشجر » نفرمود درحالىكه استعمال اتخاذ بايد با فى باشد چرا كه گفته مىشود : « اتّخذ فلان بيتا فى الجبل او فى الصّحراء » « 3 » و امثال ذلك .
جواب : زمخشرى گفته است : من تبعيضيّه است چرا كه خانه زنبوران عسل در تمامى كوهها و تمامى درختان و در همه جاى يك كوه و يا همه جاى يك درخت نيست . ولى به نظر من لفظ من آورده تا بفهماند كه خانه زنبور قسمتى از كوه و بخشى از درخت است چنان كه ما مشاهده مىكنيم كه زنبوران عسل كندوى خود را از گل يا چوب در كوه يا درخت مانند لانه پرندگان درست نمىكنند پس اگر با فى ذكر مىكرد بر اين معنا دلالتى نداشت چنان كه مىفرمايد :
وَ تَنْحِتُونَ الْجِبالَ بُيُوتاً
« 4 »
هامش
( 1 ) . سوره انفال ، آيهء 25 : و بترسيد از فتنهاى كه تنها ستمكاران شما را در بر نخواهد گرفت .
( 2 ) . سوره نحل ، آيهء 68 : و خداوند وحى كرد به زنبور عسل كه خانههائى از كوهها و درخت و از آنچه كه برافرازند برگير .
( 3 ) . فلانى خانهاى در كوه و يا صحرا گرفته است .
( 4 ) . سوره اعراف ، آيهء 74 : و در كوهها خانههائى بكنيد .