چهارپايان و سپس رفتن آنها به چراگاه را مطرح فرموده است .
لَمْ تَكُونُوا بالِغِيهِ إِلَّا بِشِقِّ الْأَنْفُسِ
« 1 » سؤال 518 : اگر مراد آن باشد كه مردم با سوار شدن بر چهارپايان به زحمت به آن شهرها خواهند رسيد كه در اين صورت منّتى در كار نيست و اگر مراد آن باشد كه بدون چهارپايان با زحمت به شهرها مىرسيدند كه در اين صورت با سوار شدن بر چهارپايان نيز با زحمت به آن شهرها مىرسند .
پس گفتن اين جمله چه فايدهاى دارد ؟ ( يعنى مردم اگر سوار هم بشوند باز با زحمت به شهر ديگرى مىرسند ) جواب : معناى اين جمله آن است كه : آن چهارپايان اثقال يعنى اجسام و امتعه شما را همراه شما از شهرى به شهر دور ديگرى حمل مىكنند و شما مىدانيد كه خودتان ( با صرفنظر از امتعه ) بدون چهارپايان به آن شهرها نمىرسيديد مگر با زحمت فراوان تا چه رسد كه بخواهيد امتعه خود را نيز همراه خود حمل كنيد . و مراد به مشقت همان زحمت ناشى از راه رفتن يا راه رفتن با كولهبار سنگين است نه مطلق مسافرت و اين سختى مخصوص حالتى است كه شترى در كار نباشد . پس فائده روشن شد .
وَ الْخَيْلَ وَ الْبِغالَ وَ الْحَمِيرَ لِتَرْكَبُوها وَ زِينَةً
« 2 » سؤال 519 : اين آيه از دو جهت اقتضا مىكند كه خوردن گوشت اسب و استر و الاغ حرام باشد 1 - در آيه بعد به منفعتى جز سوارى و زينت اينها تصريح نشده است 2 - علتى كه در آيه ذكر شده مقتضى انحصار فائده است كه مىفرمايد : لتركبوها و زينة درست مثل قول تو كه مىگوئى : « فعلت هذا لكذا » كه نقيض آنست كه اين كار را براى غير اين مقصود و يا اين
هامش
( 1 ) . سوره نحل ، آيهء 7 : به آنها نتوانيد رسيد جز به رنج تن .
( 2 ) . سوره نحل ، آيهء 8 : و اسبان و استران و خران را براى آن آفريده است كه سوارشان شويد و زينت باشند .