سؤال 512 : « كلهم » دلالت بر شمول و احاطه نموده و تأكيد را نيز در بر دارد پس كلمه اجمعون چه فائدهاى دارد ؟
جواب : تاكيد در تاكيد است و زيادى تمكين معنى و تقرير آن را در ذهن مىرساند . پس تحصيل حاصل نيست بلكه نسبت اجمعون مثل نسبت كلهم به كل جمله است . مبرّد گفته است : اجمعون دلالت بر اجتماع آنان هنگام سجود مىكند و كلهم دلالت مىكند كه سجده از همگى صادر شده است پس گويا فرموده است : فرشتگان همگى در يك زمان سجده كردند . ابن الانبارى نيز همين قول را پذيرفته ولى زجاج و اكثر ائمه قول سيبويه را پذيرفتهاند كه مىگويد : گفتهء مبرد صحيح بود مىبايست اجمعون حال باشد چرا كه تعريف حال دربارهء آن شده است ولى حال نيست زيرا حال مرفوع نمىباشد و از طرفى مانند ساير الفاظ تأكيد معرفه است .
وَ نَبِّئْهُمْ عَنْ ضَيْفِ إِبْراهِيمَ
« 1 » سؤال 513 : چگونه اين آيه با
نَبِّئْ عِبادِي أَنِّي أَنَا الْغَفُورُ الرَّحِيمُ وَ أَنَّ عَذابِي هُوَ الْعَذابُ الْأَلِيمُ
« 2 » كه قبل از آن آمده است ارتباط دارد ؟
جواب : وقتى كه آيه
« نَبِّئْ عِبادِي »
نازل شد ولى اهل آمرزش و عذاب معرفى نشدند خوف بر اصحاب چيره شد . پس خداوند قصه مهمان ابراهيم عليه السّلام را به منظور رفع نگرانى اصحاب نازل فرمود . چرا كه مهمان ابراهيم عليه السّلام براى بشارت به دوست خدا حضرت ابراهيم عليه السّلام و عقوبت دشمن خدا يعنى قوم لوط عليه السّلام بود و همچنين دو آيه قبل نيز در مورد دوست و دشمن نازل شد نه در مورد دوست به تنهائى .
هامش
( 1 ) . سورهء حجر ، آيهء 51 : و آنها را از مهمانان ابراهيم خبردارشان كن .
( 2 ) . سورهء حجر ، آيهء 50 : به بندگان من خبر بده كه من آمرزنده و مهربان هستم و عذاب من عذابى دردناك است .