مقصود و غير اين مقصود انجام ندادهام مگر وقتى كه يكى از آن دو مقصود در جهت مقصود اوّل باشند . پس چگونه فائدهء اينها در سوارى و زينت منحصر شده درحالىكه خوردن آنها نيز حلال است ؟
جواب : به حليّت باربرى و انجام كارهاى كشاورزى نيز تصرح نشده است ولى براى اين كارها نيز مباح هستند . اگر كسى بگويد : اين چهارپايان با انعام مقايسه مىشوند و در مورد انعام اين منافع تصريح شدهاند كه مىفرمايد :
وَ الْأَنْعامَ خَلَقَها لَكُمْ فِيها دِفْءٌ وَ مَنافِعُ
« 1 » و مراد منافع عرفى است نه هر منفعت پس مثل همين منافع در اسب و استر و الاغ نيز ثابت است .
جواب مىدهيم كه : اگر ثبوت اين منافع با قياس به انعام باشد بايد حليت خوردن گوشت اسب نيز با قياس به انعام ثابت شود و اگر در اسب ثابت شد در استر و الاغ نيز ثابت است چنان كه باربرى و كشاورزى آنها نيز با قياس به انعام ثابت مىشود .
جواب دوّم : اين ل براى تعليل نيست بلكه لام تمكين است مثل
جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ
« 2 » و در عين حال هر كارى غير از آرامش و استراحت در شب نيز مجاز و مباح است .
يُنْبِتُ لَكُمْ بِهِ الزَّرْعَ وَ الزَّيْتُونَ وَ النَّخِيلَ وَ الْأَعْنابَ وَ مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ
« 3 » سؤال 520 : چرا در وصف باران ( آب آسمان ) روئيدن برخى از ميوهها را با بيان من كلّ الثّمرات ذكر فرمود درحالىكه تمامى ثمرات و ميوهها بهوسيله آب باران مىرويند ؟
جواب : تمامى ميوهها فقط در بهشت است و در دنيا فقط برخى از آنها
هامش
( 1 ) . سورهء نحل ، آيهء 5 : و چهارپايان را براى شما آفريد ، شما را از آنان حرارت و ديگر سودهاست .
( 2 ) . سورهء يونس ، آيهء 67 : قرار داد براى شما شب را تا در آن بياسائيد .
( 3 ) . سورهء نحل ، آيهء 11 : و برايتان كشتزار و زيتون و نخلها و تاكستانها و هر نوع ميوه بروياند .