نزّل عليك الذّكر « 1 »
وَ إِنَّا لَنَحْنُ نُحْيِي وَ نُمِيتُ وَ نَحْنُ الْوارِثُونَ
« 2 » سؤال 511 : وارث كسى است كه به او ملكى بعد از مرگ مورّث مىرسد ولى براى خداوند به هيچ وجه پس از فناى همه خلائق ملكى ايجاد نمىشود . چون او همواره مالك جهان هستى است پس چرا خود را وارث ناميده است ؟
جواب : وارث در لغت عبارت از فرد باقيمانده پس از ميّت است ، خواه براى او ملكى ايجاد شود يا نشود و لذا كسى كه خبر يافته كه زيد فوت كرده و ورثهاى هم دارد مىپرسد : آيا مالى هم بجا گذاشته يا نگذاشته است ؟ پس معناى اين آيه اين است كه : ما پس از فناى مخلوقات باقى مىمانيم .
جواب دوّم : خلائق چون اعتقاد داشتند كه مالك هستند بعنوان مجاز يا بعنوان خليفة الله مالك ناميده شدهاند مانند بردهاى كه از طرف مولا مأذون و يا مكاتب است و مؤيد اين نظر
تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشاءُ
« 3 » است . پس وقتى كه همه خلائق بميرند همه ملكها به خداوند برمىگردد و همان مقدار تعلق كه قبلا براى خلائق بود از آنها سلب مىگردد . پس به اين اعتبار وراثت صدق مىكند و نظير آن آيهء شريفه
لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ
« 4 » است درحالىكه ملك در ازل و ابد براى خداوند است .
فَسَجَدَ الْمَلائِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ
« 5 »
هامش
( 1 ) . اى كسى كه ادعا مىكنى كه قرآن بر تو نازل شده است .
( 2 ) . سوره حجر ، آيهء 23 : هرآينه ما هستيم كه زنده مىكنيم و مىميرانيم و بعد از همه باقى مىمانيم .
( 3 ) . سوره آل عمران ، آيهء 26 : به هر كه بخواهى ملك مىدهى .
( 4 ) . سوره غافر ، آيهء 16 : امروز ملك از آن كيست ؟ براى خداوند يگانه پيروز .
( 5 ) . سوره حجر ، آيهء 30 : پس فرشتگان همگى سجده كردند .