و تمكن اقتدار حاصل است گرچه برخى از مردم در شب استراحت نكنند و يا بر برخى از اين حيوانات سوار نشوند . و معناى تمكين و اقتدار در اينجا اين است كه خداوند آنها را بر قبول حكم اختلاف متمكن و قادر ساخته است .
برخى گفتهاند كه ل در اينجا به معناى على است چنان كه مىفرمايد :
وَ تَلَّهُ لِلْجَبِينِ
« 1 » يعنى على الجبين و باز مىفرمايد :
يَخِرُّونَ لِلْأَذْقانِ سُجَّداً
« 2 » يعنى على الاذقان
وَ كُلًّا نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ أَنْباءِ الرُّسُلِ
« 3 » سؤال 455 : اين آيه شريفه با آيهاى كه مىفرمايد
وَ رُسُلًا قَدْ قَصَصْناهُمْ عَلَيْكَ مِنْ قَبْلُ وَ رُسُلًا لَمْ نَقْصُصْهُمْ عَلَيْكَ
« 4 » چگونه قابل جمع است ؟
جواب : معناى آيه اول آن است كه ، هر خبرى كه از اخبار انبياء عليه السّلام كه موجب تثبيت و تقويت قلب توست براى تو نقل كرديم ( آنچه كه در موضع رفع است خبر براى مبتداى محذوف مىباشد ، ) پس لفظ مقتضى آن نيست كه قصه تمامى پيامبران گذشته براى آن حضرت گفته شده باشد . پس بين دو آيه تناقض وجود ندارد .
جواب دوّم : مراد به كلّ در اينجا بعض است ، چنان كه در جائى مىفرمايد
ثُمَّ اجْعَلْ عَلى كُلِّ جَبَلٍ مِنْهُنَّ جُزْءاً
« 5 » و يا آنجا كه مىفرمايد :
وَ جاءَهُمُ الْمَوْجُ مِنْ كُلِّ
هامش
( 1 ) . سوره صافات ، آيه 103 : و او را به رو در افكند .
( 2 ) . سوره اسراء ، آيهء 107 : به روى در حال سجده مىافتد .
( 3 ) . سورهء هود ، آيهء 120 : و ما همهء اين حكايات اخبار انبياء را بر تو بيان مىكنيم .
( 4 ) . سوره نساء ، آيهء 164 : و پيامبرانى كه قبلا بر تو داستانشان را گفتيم و پيامبرانى كه بر تو نگفتيم .
( 5 ) . سوره بقره ، آيهء 260 : سپس بر هر كوهى جزئى از آن را قرار بده .