سورهء يوسف
إِنِّي رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَباً وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ
« 1 » سؤال 457 : چرا نفرمود : رأيت ثلاثة عشر كوكبا « 2 » با توجه به اينكه شمس و قمر نيز دو كوكب هستند و اين جمله موجزتر و مختصرتر است ؟
جواب : به جهت فضيلت آن دو بر ساير كواكب آنها را عطف بر يازده ستاره نمود تا مزيّت و رتبهء آنها را برساند ، نظير
وَ جِبْرِيلَ وَ مِيكالَ
« 3 » كه پس از ملائكته آمده و بر آن عطف شده است . « اين مثال در صورتى صحيح است كه بگوئيم از لفظ ملائكه آن دو اراده نشدهاند و همچنين
حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ
كه
وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى
« 4 » بر آن عطف شده در صورتى مىتواند مثال براى بحث ما باشد كه بگوئيم صلاة وسطى در لفظ « الصلوات » اراده نشده است . ) سؤال 458 : چه فايدهاى در تكرار « رأيت » در اين آيه شريفه وجود دارد كه مىفرمايد :
« إِنِّي رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَباً وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِي ساجِدِينَ »
؟
جواب : زمخشرى مىگويد : اين تكرار نيست بلكه كلام جديدى است و جواب يك سؤال مقدر از سوى يعقوب عليه السّلام مىباشد كه گويا سؤال كرده است « كيف رأيتها » يعنى در چه حالتى آنها را ديدى ؟ و او در پاسخ گفته است :
رَأَيْتُهُمْ لِي ساجِدِينَ
« 5 » اما زجاج مىگويد : تكرار است ولى فعل تاكيد شده است زيرا پس از « رأيت » كلام طولانى شده و لذا براى تاكيد تكرار شده
هامش
( 1 ) . سوره يوسف ، آيهء 4 : همانا من يازده ستاره و خورشيد و ماه را ديدم .
( 2 ) . سيزده كوكب را ديدم .
( 3 ) . سوره بقره ، آيهء 98 : و جبرئيل و ميكائيل
( 4 ) . سوره بقره ، آيهء 238 : بر نمازها محافظت نمائيد و نيز نماز ميانه
( 5 ) . سوره يوسف ، آيهء 4 : آنها را سجدهكنندگان به خود ديدم