و خلق و خوى برخى ديگر است . پس در اينجا لفظ دين يا اخلاق و امثال آنها در تقدير گرفته شده است ، چرا كه من به معناى على نيز مىآيد مثل :
« وَ نَصَرْناهُ مِنَ الْقَوْمِ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا »
« 1 » و مثل
« لِلَّذِينَ يُؤْلُونَ مِنْ نِسائِهِمْ »
« 2 » يعنى قسم مىخورند بر وطى همسرانشان . در حديث « فمن رغب عن سنّتى فليس منّى » « 3 » و همچنين حديث « من غشّنا فليس منّا » « 4 » كه من به معناى پيروى كردن است . و مراد از
« بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ »
انصار و اعوان در دين است و هر كدام از دو عبارت براى هر دو دسته مناسب است .
ولى اين عبارت را به منافقان اختصاص داد تا آنها را در سوگند آنان كه فرمود :
« وَ يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ إِنَّهُمْ لَمِنْكُمْ »
« 5 » تكذيب و قول خود را كه فرمود :
« وَ ما هُمْ مِنْكُمْ »
« 6 » تقرير نمايد .
فَاسْتَمْتَعْتُمْ بِخَلاقِكُمْ
« 7 » سؤال 388 : با اينكه قبلا فرموده است :
« فَاسْتَمْتَعْتُمْ بِخَلاقِكُمْ كَمَا اسْتَمْتَعَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ بِخَلاقِهِمْ »
« 8 » چرا مثل آنجا كه مىفرمايد :
« وَ خُضْتُمْ كَالَّذِي خاضُوا »
« 9 » اسم
هامش
( 1 ) . سورهء انبياء ، آيهء 77 : و او را نصرت داديم بر قومى كه آيات ما را تكذيب كردند .
( 2 ) . سورهء بقره ، آيهء 226 : سوگند ياد مىكنند كه با زنان خود وطى كنند .
( 3 ) . هركس از ازدواج اعراض كند از من نيست .
( 4 ) . هركس كه با مسلمانى نيرنگ كند از ما نيست .
( 5 ) . سورهء توبه ، آيهء 56 : و به خدا قسم ياد مىكنند كه آنها از شمايند .
( 6 ) . سورهء توبه ، آيهء 56 : و آنها از شما نيستند .
( 7 ) . سورهء توبه ، آيهء 69 : ( پس اى منافقان ) كسانى كه قبل از شما نيرومندتر و داراى اموال و فرزندان بيشترى بودند از بهرهء خود استفاده كردند .
( 8 ) . سورهء توبه ، آيهء 69 : پس شما نيز از بهرهء خود استفاده كنيد چنان كه پيشينيان از بهرهء خود استفاده كردند .
( 9 ) . سورهء توبه ، آيهء 69 : شما هم در شهوات دنيا بمانند آنها فرورفتيد .