جواب : براى آگاه كردن مردم به اينكه استحقاق دو مصرف اخير ( سبيل اللّه و ابن السبيل ) مقدّم بر دو مصرف رقاب و غارمين هستند چرا كه اعادهء عامل ( حرف فى ) دلالت بر افزونى قدرت تأكيد دارد چنان كه مىگوئى مررت بزيد و بعمرو « 1 »
قُلْ أُذُنُ خَيْرٍ لَكُمْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ يُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِينَ
« 2 » سؤال 382 : چرا فعل ايمان به خدا را با باء و ايمان به مؤمنان را با لام ذكر فرمود ؟
جواب : چون منظور از تصديق به پروردگار ضد كفر به اوست پس با باء ذكر فرمود چنان كه كفر نيز با باء همراه مىآيد ولى ايمان به مؤمنان تسليم و انقياد در برابر مؤمنان در مورد خبرهايى است كه گزارش مىدهند ، چون حضرت به صداقت آنان اعتقاد داشت ، پس با ل آمده است چنان كه مىفرمايد :
« أَ فَتَطْمَعُونَ أَنْ يُؤْمِنُوا لَكُمْ »
« 3 » باز مىفرمايد :
« وَ ما أَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَنا وَ لَوْ كُنَّا صادِقِينَ »
« 4 » و باز مىفرمايد :
« فَما آمَنَ لِمُوسى إِلَّا ذُرِّيَّةٌ مِنْ قَوْمِهِ »
« 5 » باز مىفرمايد :
« أَ نُؤْمِنُ لَكَ وَ اتَّبَعَكَ الْأَرْذَلُونَ »
« 6 » و باز مىفرمايد :
« آمَنْتُمْ لَهُ قَبْلَ أَنْ آذَنَ لَكُمْ »
« 7 » ابن قتيبه در پاسخ به اين سؤال گفته است : باء و لام زائد هستند و مراد از ايمان تصديق است . پس معناى آيه اين است كه : « يصدّق اللّه و يصدّق
هامش
( 1 ) . از كنار زيد و از كنار عمرو عبور كردم .
( 2 ) . سورهء توبه ، آيهء 61 : بگو كه پيامبر خوش باور به نفع شماست او ايمان دارد به خدا و ايمان دارد به مؤمنان .
( 3 ) . سورهء بقره ، آيهء 75 : آيا اميد داريد كه به شما ايمان بياورند .
( 4 ) . سورهء يوسف ، آيهء 17 : و تو به ما ايمان ندارى حتى اگر ما راستگويان باشيم .
( 5 ) . سورهء يونس ، آيهء 83 : پس به او ايمان نياوردند مگر قبيلهاى از قومش .
( 6 ) . سورهء شعراء ، آيهء 111 : آيا به تو ايمان بياوريم درحالىكه پستان از تو تبعيت مىكنند .
( 7 ) . سورهء شعراء ، آيهء 49 : به او ايمان آورديد قبل از آنكه به شما اذن دهم .