سؤال 376 : اگر لا در
« لا يَسْتَأْذِنُكَ »
نهى است پس چرا جزم ندارد و اگر نفى است پس چرا استيذان اتفاق افتاده و بسيارى از مؤمنان اجازه گرفته و بواسطهء عذر در جهاد همراه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله شركت نكردند چنان كه خداى تعالى مىفرمايد :
« إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ إِذا كانُوا مَعَهُ عَلى أَمْرٍ جامِعٍ لَمْ يَذْهَبُوا حَتَّى يَسْتَأْذِنُوهُ »
« 1 » ( با توجه به اين كه مراد از امر جامع چنان كه برخى گفتهاند : هر امر عبادى اجتماعى مانند جهاد و جمعه و نماز عيد و امثال آنها است ) جواب : نهى است ولى به صيغه نفى چنان كه خداى تعالى مىفرمايد :
« فَلا رَفَثَ وَ لا فُسُوقَ وَ لا جِدالَ فِي الْحَجِّ »
« 2 » جواب دوّم : ابن عباس گفته است كه اين آيه نسخ شده است ( يعنى در آغاز استيذان ممنوع و منهى بوده ولى بعدا مجاز گرديده است ) جواب سوّم : برخى گفتهاند مراد استئذان در تخلف از جهاد بدون عذر است و مراد از آيه بعد و جمله
« لَمْ يَذْهَبُوا حَتَّى يَسْتَأْذِنُوهُ »
اباحهء استئذان در تخلف از امر جامع به خاطر عذر است . پس آيه نسخشده چون به دليل آنكه محل حكم كه عبارت از وجود عذر و عدم آن است مختلف مىباشد امكان عمل به هر دو آيه وجود دارد .
وَ قِيلَ اقْعُدُوا مَعَ الْقاعِدِينَ
« 3 » سؤال 377 : چگونه خداوند تعالى خبر مىدهد كه به آنها امر به قعود شده
هامش
( 1 ) . سورهء نور ، آيهء 62 : همانا مؤمنان كسانى هستند كه به خدا و پيامبرش ايمان دارند و هنگامى كه در كارى اجتماعشان به حضور رسول لازم باشد حاضر آيند و تا اجازه نخواهند هرگز از محضر او بيرون نمىروند .
( 2 ) . سورهء بقره ، آيهء 197 : در ايام حج نبايد رفث و فسوق و جدال باشد .
( 3 ) . سورهء توبه ، آيهء 46 : شما هم با معذوران در خانه بنشينيد .