بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ »
« 1 » مىباشد . ولى براى جواز آن شرايطى است كه در زمان ما خيلى به ندرت پيدا مىشود كه يكى از آنها عبارت است از قصد از مجادله بطور كامل اظهار حق بر زبان دو طرف است چنان كه گذشتگان چنين مناظره مىكردند . و نشانهء اين قصد حقجوئى آنست كه در صورت ظهور حق بر زبان او بيشتر از آنكه اگر بر زبان طرف مقابل جارى مىشد خوشحال نگردد .
وَ إِذْ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ وَ قالَ لا غالِبَ لَكُمُ الْيَوْمَ مِنَ النَّاسِ وَ إِنِّي جارٌ لَكُمْ فَلَمَّا تَراءَتِ الْفِئَتانِ نَكَصَ عَلى عَقِبَيْهِ وَ قالَ إِنِّي بَرِيءٌ مِنْكُمْ إِنِّي أَرى ما لا تَرَوْنَ إِنِّي أَخافُ اللَّهَ وَ اللَّهُ شَدِيدُ الْعِقابِ
« 2 » سؤال 357 : چگونه ابليس مىگويد : من از خدا مىترسم ، درحالىكه اگر از خدا مىترسيد مخالفت با خدا و اضلال بندگان او نمىكرد ؟
جواب : قتاده مىگويد : شيطان با گفتن
« إِنِّي أَرى ما لا تَرَوْنَ »
وعدهء پروردگار را مبنى بر نزول جبرئيل و فرشتگان به منظور يارى مسلمين در روز بدر تصديق كرد ولى اينكه گفت :
« إِنِّي أَخافُ اللَّهَ »
دروغ گفت . وى از خدا نترسيد بلكه فهميد كه نمىتواند به يارى مشركين برخيزد .
برخى گفتهاند : چون نزول فرشتگان را به صورتى ديد كه هرگز نديده بود از رستاخيزى كه آخرين مهلت او بود ترسيد كه مبادا به عذاب موعود دچار گردد . برخى گفتهاند : معناى
« أَخافُ اللَّهَ »
اين است كه من مىدانم كه وعدهء
هامش
( 1 ) . سورهء نحل ، آيهء 125 : و با بهترين طريق با آنان مناظره كن .
( 2 ) . سورهء انفال ، آيهء 48 : يادآور آن هنگام را كه شيطان اعمال مشركان را در نظرشان جلوه داد و گفت هيچكس از مردم بر شما پيروز نمىشود و من پناهدهنده به شما هستم ، ولى وقتى كه دو گروه را ديد به عقب بازگشت و گفت من از شما بيزارم ، من مىبينم چيزى را كه شما نمىبينيد ، همانا من از خدا مىترسم و خداوند شديد العقاب است .