برخى گفتهاند : معنى چنين است : « ما پدر شما را خلق نموده و سپس شما را در پشت او صورتپردازى نموديم . » ولى قول اول مناسبتر است .
فَاهْبِطْ مِنْها فَما يَكُونُ لَكَ أَنْ تَتَكَبَّرَ فِيها
« 1 » سؤال 308 : معنى اين آيه اين است كه شيطان در آسمان حق ندارد تكبر بورزد ، درحالىكه هيچكس نه در آسمان و نه در غير آسمان حق ندارد كبر ورزد . پس چرا فقط در آسمان از تكبّر ورزيدن نهى شده است ؟
جواب : چون آسمان قرارگاه فرشتگان مطيع پروردگار است كه از آنها هيچ معصيتى صادر نمىشود و لذا وجود معصيت در آنجا قبيحتر است ، و به همين جهت فقط آسمان را كه مقرّ پاكان است ذكر فرموده است .
قالَ إِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِينَ
« 2 » سؤال 309 : با اينكه شيطان از خداوند مهلت گرفت كه بندگان را گمراه كند چرا خداوند به او مهلت داده است ؟
جواب : چون در اين كار امتحان بندگان خدا نهفته است و اگر كسى با شيطان به مخالفت برخيزد ثواب بزرگى برده است . همان گونه كه در دنيا انواع زرق و برقها و لهو و لعبها را نيز آفريده و در نفوس آدميان شهوتهاى مختلف قرار داده است تا بندگان خود را به وسيلهء آنها بيازمايد .
فَوَسْوَسَ لَهُمَا الشَّيْطانُ لِيُبْدِيَ لَهُما ما وُورِيَ عَنْهُما مِنْ سَوْآتِهِما
« 3 » ؟
سؤال 310 : غرض از وسوسهء شيطان كشف عورت آدم و حوّا نبوده است بلكه شيطان مىخواست آنها را از بهشت اخراج نمايد . چنان كه در جاى
هامش
( 1 ) . سورهء اعراف ، آيهء 13 : پس فرودآى از آن مقام پس تو را نرسد كه در آن تكبر ورزى .
( 2 ) . سورهء اعراف ، آيهء 15 : خداوند گفت : البته تو از مهلتدادهشدگانى .
( 3 ) . سورهء اعراف ، آيهء 20 : سپس شيطان آدم و حوّا را به وسوسه فريب داد تا زشتيهاى پوشيده آنان پديدار شود .