سؤال 246 : مراد از منهم در اين آيه منافقان و يا يهوديان هستند و تمامى آنها فاسق مىباشند پس چرا بسيارى از آنان را فاسق معرفى نموده است ؟
جواب : مراد از فسق در اينجا پيروى از مشركان و جاسوسى براى آنهاست نه مطلق فسق و اين عمل يك فسق مخصوصى است كه گروه زيادى از آنها گرفتار آن هستند كه در آغاز آيه 80 از آنان چنين ياد شد كه
« تَرى كَثِيراً مِنْهُمْ يَتَوَلَّوْنَ الَّذِينَ كَفَرُوا »
« 1 »
إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الْأَنْصابُ وَ الْأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ
« 2 » سؤال 247 : آنچه كه نام برده شد همه مخلوقات پروردگارند پس شيطنت شيطان در بخشيدن وجود به آنها چگونه توجيه مىشود ؟
جواب : در اين آيه تقدير وجود دارد و آن اين است : انما تعاطى الخمر و الميسر « 3 » يا انما مباشرة الخمر و الميسر « 4 » اگر اشكال شود : كه تعاطى شراب و قمار و امثال اينها حقيقتا از عمل انسان است نه شيطان جواب اين است كه اضافه به شيطان مجازى است زيرا او با وسوسه و تزيين اين اعمال موجب حصول و صدور آنها از فسّاق مىگردد ، همانطوركه اگر كسى فريب خورد مىتوان به او گفت كه اين عمل خود توست .
سؤال 248 : چرا خداوند در اين آيه شراب و قمار و انصاب و ازلام را با هم ذكر فرموده ولى در آيه بعد فقط در مورد خمر و ميسر سخن گفته است ؟
هامش
( 1 ) . سورهء مائده ، آيهء 80 : بسيارى از آنان را مىبينى كه كافران و بتپرستان را دوست مىدارند و با آنها طرح دوستى مىريزند .
( 2 ) . سورهء مائده ، آيهء 90 : همانا شراب و قمار و بتها و ازلام ( يك نوع بختآزمايى ) پليد و از عمل شيطانند .
( 3 ) . بدرستى كه بده و بستان شراب و قمار . .
( 4 ) . بدرستى كه ارتكاب شرب و خمر و قماربازى . . .