بطور شكسته جايز است ؟
جواب : اين بواسطهء غالب سفرهاى پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و اصحابش بوده كه خالى از ترس از دشمن نبود . پس شرط نيست بلكه حكم غالب بر آن بار شده است نظير :
فَكاتِبُوهُمْ إِنْ عَلِمْتُمْ فِيهِمْ خَيْراً
« 1 » مىباشد .
جواب دوّم :
أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلاةِ
« 2 » پايان جمله است و جمله
إِنْ خِفْتُمْ
« 3 » كلام جديدى است و با هم پيوند ندارند و جواب آن محذوف است ، تقدير آن اين است : فاحتاطوا و تأهبوا « 4 » جواب سوّم : شكسته شدن نماز در حالت شدت ترس است كه به معناى ترك ركوع و سجود و فرودآمدن از مركب و رو به قبله بودن و امثال اينها از شروط و اركان نماز صورت مىپذيرد نه با كم كردن عدد ركعات و اين گونه شكسته شدن نماز مشروط به خوف از دشمن است .
إِنَّ الصَّلاةَ كانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتاباً مَوْقُوتاً
« 5 » سؤال 185 : لفظ كان دال بر ماضى است درحالىكه نماز در حال و مستقبل تا قيامت واجب است . پس چرا كانت على المؤمنين فرموده است ؟
جواب : كان در قرآن كريم بر وجه آمده است : 1 و 2 - ازل و ابد مثل :
وَ كانَ اللَّهُ عَلِيماً حَكِيماً
« 6 » 3 - به معناى ماضى منقطع مثل :
وَ كانَ فِي الْمَدِينَةِ تِسْعَةُ
هامش
( 1 ) . سورهء نور ، آيهء 33 : پس مكاتبه كنيد اگر در آنان خيرى مىدانيد ( منظور از مكاتبه آن است كه بردهاى را با مولاى خود تقاضا كند كه با كار كردن مدت زمانى معين و پرداخت پول مورد قرارداد آزاد گردد .
دستورى مىرسد كه اگر صلاح مىدانيد قبول كنيد )
( 2 ) . سورهء نساء ، آيهء 101 : اگر نماز را كوتاه كنيد .
( 3 ) . سورهء نساء ، آيهء 101 : اگر بترسيد .
( 4 ) . احتياط كنيد و آمادگى داشته باشيد .
( 5 ) . سورهء نساء ، آيهء 103 : همانا نماز وظيفهء ثابت و معينى براى مؤمنان است .
( 6 ) . سورهء نساء ، آيهء 92 : و خداوند دانا و با حكمت است .