مىداند چگونه با آيه بعد كه براى آنان درجات قايل است و مىفرمايد :
فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدِينَ عَلَى الْقاعِدِينَ أَجْراً عَظِيماً دَرَجاتٍ مِنْهُ
« 1 » قابل جمع است ؟
جواب : مراد از آيهء اول برترى مجاهدان بر قاعدان معذور است و لذا فرمود :
كُلًّا وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنى
« 2 » هر دو گروه هم مجاهدان و هم قاعدان معذور به بهشت خواهند رفت و مراد از آيهء دوّم برترى مجاهدان بر مرفّهان بىدرد و قاعدان بىعذر است كه هيچ فضيلتى ندارند بلكه مقصر و گنهكار نيز هستند . پس برترى مجاهدان بر آنان به درجات فراوان است چون آنان بههيچوجه فضيلتى ندارند .
قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ
« 3 » سؤال 182 : چگونه صحيح است كه اين پاسخ به سؤال فرشتگان باشد كه از برخى مىپرسند
فِيمَ كُنْتُمْ
« 4 » درحالىكه جواب مطابق سؤال آنان اين بود كه بگويند : كنا فى كذا « 5 » يا لم نكن فى شىء « 6 » جواب : معنى فيم كنتم توبيخ است كه چرا در خطّ دين نبوديد و يا اينكه قدرت بر مهاجرت داشتيد چرا هجرت نكرديد ؟
پس فيم كنتم كنايه از ترك هجرت است . جواب آنها هم اين است كه مستضعف بوديم يعنى عذرخواهى از عدم هجرت مىكنند كه جواب
هامش
( 1 ) . سورهء نساء ، آيهء 95 : خداوند مجاهدان را بر قاعدان برترى و پاداش عظيمى بخشيده است .
( 2 ) . سورهء نساء ، آيهء 95 : و به هر دو دسته خداوند وعده پاداش نيك داده .
( 3 ) . سورهء نساء ، آيهء 97 : گفتند ما در سرزمين خود تحت فشار بوديم .
( 4 ) . سورهء نساء ، آيهء 97 : گفتند در چه حالى بوديد ؟
( 5 ) . در فلان وضعيتى بوديم .
( 6 ) . نبوديم در موقعيت مناسبى .