معناى نفى دارد چنان كه مىفرمايد :
وَ مَنْ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا اللَّهُ
« 1 » يعنى : هيچكس جز پروردگار گناهان را نمىآمرزد . پس در اينجا نيز معنى چنين است هيچكس از پروردگار در گفتار خويش صادقتر نيست . پس ترجيح يك گوينده بر گوينده ديگر در صدق است نه ترجيح يك صدق بر صدق ديگر و شكى نيست كه هيچكس در گفتار از خداوند راستگوتر نيست ، زيرا هركس غير از خدا عقلا ممكن است دروغ بگويد و گاهى هم به ندرت دروغ مىگويد . ولى از خداوند صدور دروغ نه امكان عقلى دارد و نه امكان وقوعى .
كُلَّما رُدُّوا إِلَى الْفِتْنَةِ أُرْكِسُوا فِيها
« 2 » سؤال 178 : ركس به معناى ردّ است چگونه با اينكه همين معنى در ردّوا آمده تكرار شده است ؟
جواب : معناى اين آيه اين است : هرگاه قوم آنها آنان را به شرك دعوت كنند خداوند آنها را به واسطه شومى نفاق آنها ردّ و قلب مىكند . پس ردّ در بخش اوّل به معناى دعوت شدن و ركس در بخش دوّم به معناى سرافكندگى است . بنابراين چون فاعل متفاوت تكرار منتفى است .
وَ ما كانَ لِمُؤْمِنٍ أَنْ يَقْتُلَ مُؤْمِناً إِلَّا خَطَأً
« 3 » سؤال 179 : چگونه مىفرمايد : قتل مؤمن جايز نيست مگر از روى خطا و اشتباه درحالىكه از روى اشتباه هم جايز نيست ؟
جواب : الّا در اين آيه شريفه به معناى و لا هست چنان كه مىفرمايد :
إِنِّي
هامش
( 1 ) . سورهء آل عمران ، آيهء 135 : و چه كس گناهان را مىآمرزد جز خدا .
( 2 ) . سورهء نساء ، آيهء 91 : هر زمان بسوى فتنه بازگردند با سر در آن فروروند .
( 3 ) . سورهء نساء ، آيهء 92 : براى هيچ فرد با ايمانى مجاز نيست كه مؤمنى را به قتل برساند مگر از روى اشتباه .