حلال صورت بگيرد ؟
جواب : براى اين تنها تجارت را ذكر فرمود كه بيشترين تصرّفات مالى مردم از طريق تجارت صورت مىگيرد يا به اين دليل كه رزق و روزى مردم بيشتر از راه تجارت است .
يَوْمَئِذٍ يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ عَصَوُا الرَّسُولَ لَوْ تُسَوَّى بِهِمُ الْأَرْضُ
« 1 » سؤال 158 : معمولا اين آيه را اينطور معنى مىكنند كه كافران آرزو مىكنند در قيامت كه مثل زمين شوند چنان كه در پايان سورهء نبأ هم آمده است :
وَ يَقُولُ الْكافِرُ يا لَيْتَنِي كُنْتُ تُراباً
« 2 » درحالىكه بر اساس قواعد عربى معناى ظاهرى اين آيه اين است كه : آنان تمنا مىكنند كه در آن روز زمين مانند آنها شود چنان كه وقتى مىگويند : سويت زيدا بعمرو يعنى زيد را مانند عمرو قرار دادم نه اينكه عمرو را مانند زيد قرار دادم . پس چرا اين آيه را اينطور معنى نمىكنند ؟
جواب : جملهء سويت هذه بهذا دو معنا دارد : 1 - اجراء نمودم حكم دوّم را بر حكم اوّل مثل سويت زيدا بعمرو يا ساويت زيدا بعمرو 2 - اين را بوسيلهء آن تسويه نمودم مثل سويت القلم بسكين و الثوب بالمقراض يعنى قلم را با كارد و پارچه را با قيچى اصلاح نمودم . پس جمله
« لَوْ تُسَوَّى بِهِمُ الْأَرْضُ »
به هر دو معنى ممكن است تفسير شود .
1 - تسويه به معناى ساويت است ولى وارونه معنى شود به اين صورت كه :
اى كاش آنها با زمين يكسان مىشدند و خاك مىگشتند مثل
لَتَنُوأُ بِالْعُصْبَةِ
« 3 »
هامش
( 1 ) . سورهء نساء ، آيهء 42 : آرزو مىكنند كافران و نافرمانان از فرمان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در قيامت كه اى كاش مثل زمين مىشدند .
( 2 ) . سورهء نباء ، آيهء 4 : كافر مىگويد : اى كاش كه من خاك بودم .
( 3 ) . سورهء قصص ، آيهء 76 : قفلها بوسيلهء مردان قدرتمند سنگينى مىكرد ( يعنى قفلها بر مردها سنگينى