تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى ) — صفحة 859

مساهمون:

ص٨٥٩
پاىتخت نيز از ابتداى ورود مجاهدين بدست يپرم خان ارمنى سپرده شده بود . قبل از افتتاح مجلس دوم فاتحين طهران بر جمعى از رؤساى استبداد دست يافتند و ايشان را پس از محاكمه بدار آويختند . مشهورترين اين جماعت شيخ فضل اللّه نورى بود كه در دورهء صدارت عين الدوله و مجلس اول و استبداد صغير موجب آزار خاطر مشروطه‌خواهان را فراهم آورده و از استبداد جدا طرفدارى كرده بود . تاريخ قتل او 13 رجب 1327 است . در دورهء دوم مجلس ما بين وكلا بر سر اصلاحات اساسى و مسائل سياسى اختلافات شديد بروز كرد و نمايندگان باحزابى چند منقسم گرديدند و از آن ميان حزب تندرو دموكرات و حزب اعتدالى برقابت و خصومت با يكديگر برخاستند و ميان سپهدار و سردار اسعد نيز صفاى سابق بنقار مبدل شد و سردار اسعد به يارى دموكراتها برياست وزراء رسيد . در سال 1328 عضد الملك نايب السلطنه وفات يافت و وكلا در انتخاب جانشين او مدّتى در كشمكش بودند . جماعتى ميخواستند كه ناصر الملك را به اين مقام برسانند و جمعى ديگر هواخواه مرحوم ميرزا حسنخان مستوفى الممالك ( 1291 - 1351 ) پسر ميرزا يوسف مستوفى الممالك آشتيانى بودند . عاقبت طرفداران ناصر الملك توفيق يافتند و ناصر الملك بنيابت سلطنت و مستوفى الممالك برياست وزراء اختيار شدند . چون روش دموكراتها و آزاديخاهان نسبت بسياست روسيّه در ايران تند بود روسها نيز براى كارشكنى و برانداختن مشروطيّت پيوسته توليد زحمت مى كردند چنان كه در 1329 محمد على ميرزا را باسترآباد آوردند و او و برادرش سالار - الدوله كه در طرف غرب بجمع سپاهى و توليد زحمت براى دولت مشغول شد مدتى بادعاى برگرداندن سلطنت تاخت‌وتاز ميكردند ليكن دولت بالاخره موفق شد كه اين دو برادر را از ايران براند و مشروطيّت را از تعرض ايشان حفظ كند . در همين سال 1329 مجلس شوراى ملّى ايران كه از جهت بىنظمى