نويان در سالى كه هلاگو خان فوت شده به خدمت قاآن فرستاد .
و چون بايان به شرف ملازمت قاآن رسيد به عنايات پادشاهانه سرافراز گشت و قاآن سى تومان لشكر مغول و هشتاد تومان لشكر ختاى ترتيب داده سمكه بهادر را كه از امراى ختا بود از شهر [ چغان ] بلغسون كه در زمان منگوقاآن ايل شده بود و به دل راست كوچ داده ، بر سردارى لشكر ختاى معيّن گردانيد ؛ و بايان مذكور و امير آجو نوادهء سوبداى بهادر را بر سر لشكر مغول سردارى داده فرمود كه پيشوايى تمام اين لشكر سمكه بهادر را باشد ، و ايشان را به استعداد تمام و لشكر بسيار به جانب ولايت ننگياس فرستاد . و سمكه بهادر از جهت بيمارى كه در راه پيدا كرده بود به حكم قاآن بازگشته و سردار هردو لشكر بايان و آجو شده به آن ولايت درآمده ديدند كه عرصهء آن ولايت بسيار وسعت و فراخى دارد . دانستند كه از براى تسخير آن ولايت لشكر بيشمار و بىاندازه بايد . بنابراين ، مدتى مديد - چنانچه از بعضى تواريخ چنين معلوم مىشود كه ايشان قريب به چهار سال - در ولايت ننگياس سعى و اهتمام مىكردند . تا آنكه بعضى از شهرهاى آن ولايت مسخّر ايشان شد ، بنابراين ايلچى به خدمت قاآن فرستاده معروض داشتند كه « اين لشكر از براى تسخير اين ولايت كافى نيست . »
و چون قاآن را بالفعل ترتيب لشكر ميسّر نبود ، حكم فرمود تا تمامى زندانيان مملكت ختاى را از زندان بيرون كرده و حاضر گردانند . قريب هشتاد مرد از زندان بيرون آمد . چون اين جماعت را به نظر قاآن حاضر ساختند ، فرمود كه « شما خود مردنىايد . اكنون من صدقهء سر خود شما را آزاد مىكنم و اسب و سلاح و جامه مىدهم و به لشكر مىفرستم . اكنون سعى نموده آنجا كارهاى مردانه كنيد كه امير و معتبر خواهيد شد . » پس ايشان را هزاره و صده گردانيده و روانهء ولايت ننگياس فرمود .
چون ايشان به لشكر بزرگ پيوستند ، قوبيلاى قاآن ايلچى به آنجا فرستاده بايان و آجو را به اولاغ طلب داشت . ايشان به هفت اولاغ بيامدند . قوبيلاى قاآن ايشان را ارشاد و تعليم فرمود كه چگونه جنگ كنند . و ايشان نصايح او را شنيده بازگشتند . و در هفتمين سال از تاريخ توجه ، باز به ولايت ننگياس رسيده در كنار رودخانهء كنگ موران با اهالى ننگياس جنگ كردند و هشتاد تومان لشكر ننگياس را در آنجا شكست دادند و اكثر آن بلاد را در تصرّف خود درآوردند ، و پادشاه آن ولايت را به قتل رسانيدند و باقى بلاد مثل كندر و ايكى بوزه و مقومان و كلنگ و كياى و كفجه گوه و غير آن را مسخّر كردند . و اهالى ولايت سولانگقه كه در عهد منگوقاآن ايل شده بودند باز ياغى شدند . چون قوبيلاى قاآن بر تخت نشست بازآمده ايل شدند . بعد از آن حكم فرمود كه از آنجا لشكر به جانب جاوه ، كه از ممالك هندوستان است ، برند . بنابراين ، بايان جمعى را از آن راه تعيين نمود تا جاوه را به ضرب شمشير گرفتند . و بعد
تاريخ الفي ( فارسى ) — صفحة 4040
مساهمون: غلام رضا طباطبايى مجد
ص٤٠٤٠