مروىّ از پيغامبر بوده است به همين جهت محدّثين از صحابه و تابعين گرفته ببعد همواره مورد اعتماد و اعتناء مسلمانان بودهاند و ميزان اهميّت محدّثين بستگى تام بحفظ و نقل احاديث صحيح داشت به همين سبب بود كه مردم بحفظ و نقل احاديث توجّه فراوان مبذول ميداشتند تا بجايى كه طالبان علم در پى تحصيل احاديث بيشتر اقدام به « رحله » در بلاد و نواحى مختلف ميكردهاند .
ظهور اين علم بدينگونه بوده است كه چون حضرت رسول مربّى منحصر مسلمين بود در زمان حيات خويش هم آيات قرآنى را كه اوامر و نواهى الهى است بمردم ابلاغ ميكرد و هم در مواردى كه مسلمين در مسائل مختلف مثل فهم در معانى قرآن يا كيفيت اجراء احكام و نظائر اين امور اشكالى داشتند ، مشكلات آنان را رفع مىنمود يا از پيغامبر اكرم در موارد مختلف اقوال و افعالى صادر ميشد كه سرمشق مسلمانان در اقوال و افعالشان قرار ميتوانست گرفت و بدينترتيب مقدار كثيرى سنّت و دستور و قول از پيامبر اسلام باقى ماند كه عدهيى از صحابه آنها را از حفظ داشتند و روايت ميكردند و هنگامى كه فتوحات مسلمين شروع شد و مسلمانان در ممالك اسلامى پراگنده شدند بنشر اين احاديث مبادرت شد چنان كه احاديث و سنن نبوى بسرعت در سراسر كشور اسلامى رواج يافت .
در آغاز كار مسلمانان فقط بحفظ و نقل احاديث متوجّه بودند و توجّهى بضبط آنها در كتب نداشتند و به همين سبب در آن دوره كه تا اواخر عهد اموى امتداد يافت اختلاط احاديث صحيح با سقيم و مجعول بشدّت جريان داشت ولى اندكاندك براى رهايى احاديث و سنن از خلل و تباهى ضبط آنها شروع شد و در نيمهء اول قرن دوم گروهى از مدوّنين بزرگ حديث ظهور كردند و مجموعههايى ترتيب دادند كه از آنجملهاند :
ابن جريح ( م . 150 ) در مكّه و محمد بن اسحق ( م . 151 ) و مالك بن انس ( م . 179 ) در مدينه و ربيع بن صبيح ( م . 160 ) و سعيد بن ابى عروبة ( م . 156 ) و حمّاد بن سلمه ( م . 176 ) در بصره و سفيان الثّورى ( م . 161 ) در كوفه و ابن المبارك ( م . 181 ) در خراسان . از ميان اين مجموعههاى نيمهء اول قرن دوم اكنون جز موطّأ مالك بن انس در دست نيست ولى از مجموعههاى ديگر اوصافى باقى مانده و از مجموع
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 73
مساهمون: ذبيح الله صفا
ص٧٣