قصص الانبيا از اسحق بن ابراهيم بن منصور بن خلف نيشابورى - مطالب آن منقولست از روايت كلبى ( م . 146 ) از ابن عباس در ذكر « قصص قرآن » . اسحق بن ابراهيم ميان روايت خود و كلبى هفت واسطه ذكر كرده است و بنابرين بايد قاعدة در ميانهء قرن پنجم يعنى درست در پايان دورهيى كه مورد مطالعهء ماست زيسته باشد « 1 » . عبارت كتاب و به كار رفتن كلمات وافر عربى در آنها و در عين حال كهنگى قسمتى از تركيبات و كلمات ، ما را بر آن ميدارد كه تصوّر تصرفاتى را درين كتاب بكنيم و اين امر نسبت بيك كتاب دينى كه مورد علاقه و استفادهء عامه و دستخوش تطاول نسّاخ مختلف بوده است مستبعد به نظر نميرسد .
4 - تازىگويان ايران در قرن چهارم و آغاز قرن پنجم
قرن چهارم و اوايل قرن پنجم مهمترين دورهء ظهور نويسندگان و شاعران بزرگ تازىگوى در ايران و دورهء كمال ترقى ادب عربى درين سامانست . در رديف نويسندگان و شاعران بزرگ پارسىزبان ايران كه درين دوره بسر مىبردند ، گروه بزرگى از شاعران و نويسندگان و ادبا و مورّخان كه به زبان عربى نثر و نظم داشتهاند ، در خدمت سلاطين باعزاز و اكرام مىزيستند و از آنان درين مدت آثار معروف بر جاى مانده است . بعضى از شعرا و نويسندگان پارسى درين عهد از جملهء شاعران و نويسندگان تازىگوى بزرگند مانند شهيد بلخى و ابو على سينا و شمس المعالى قابوس و ابو الفتح بستى و بو نصر مشكان و جز آنان ، و چون معمولا وزرا از ميان دبيران بزرگ كه لامحاله با علوم آشنايى كامل داشتهاند انتخاب ميشدند ، نويسندگان بزرگى از ايران كه به زبان عربى نظم و نثر داشتهاند بوزارت رسيدند ، و پيداست كه وجود آنان در نشر ادب عربى در ايران و گردآوردن ادبا و شعرا و نويسندگان عربىگوى در دربارها ، و تشويق آنان
هامش
( 1 ) - نمونهء سخن فارسى ص 114