معمولا از كلمات سادهء مصطلح و پارهيى تركيباتست كه بمورد و غالبا از زبان عربى استعمال مىشود مانند سبحان اللّه العظيم و اعزّ اللّه الامير و امثال اينها . آثار كهنگى زبان و كلمات و تركيبات از بعضى موارد كتاب بدرجهيى مشهودست كه آن را بنثر عهد سامانى بشدت نزديك مىكند . كوتاهى جملهها و رسا بودن عبارات و تمام بودن افعال و به كار رفتن تركيبات خاص كه بعضى از قبيل تركيبات محلى نويسنده است . از خصائص عمدهء اين كتاب شمرده مىشود .
كشف المحجوب - اين كتاب مهم فلسفى از آثاريست كه در اواخر عهد مورد بحث ما بوجود آمده است و از جملهء مهمترين آثار اسمعيليه شمرده مىشود . مؤلف آن ابو يعقوب اسحق بن احمد سگزى است كه در اواخر قرن چهارم ميزيسته « 1 » . موضوع اين كتاب همچنانكه گفتيم حكمت بر مذاق اسمعيليان و شامل هفت اصل يا مقالت است كه هر مقالت منقسم مىشود به چند جستار : مقالت اول در توحيد باريتعالى و مقالت دوم در خلق اول ( خرد ) و مقالت سوم در خلق ثانى ( نفس ) و مقالت چهارم در خلق ثالث ( طبيعت ) و مقالت پنجم در خلق رابع ( موجودات روى زمين ) و مقالت ششم در خلق خامس ( نبوّت ) و مقالت هفتم در خلق ششم ( برانگيختن يعنى بعث و نشور - معاد ) . - روش سخن در غالب موارد اين كتاب بترجمه مىماند و بعيد نيست كه اين كتاب ترجمهيى از اصل تأليف ابو يعقوب سگزى باشد و يكجا عبارت كتاب اين فكر را تأييد مىكند و آن چنينست : « آگاه باش كى اندر اقاويل حكماى اديان رفته است كى نفس صورتيست برانگيخته از عقل اول و از بهر آن او را عقل ثانى خوانند و بدانك اندر سخن عرب برانگيختن بوذن كردن بوذ چنانك با يعقوب گويد : الانبعاث انفعال من البعث و المنبعث المنفعل و المبعوث المفعول » « 2 » . با اينحال سبك نگارش كتاب بسيار قديمست و اگرچه كلمات عربى در آن بسيارست اما هيأت انشاء و استعمال بسيارى از كلمات و تركيبات كهن مىرساند كه نبايد تاريخ تحرير اين نسخهء فارسى از اوايل قرن پنجم جديدتر باشد . آغاز اين كتاب
هامش
( 1 ) - رجوع شود بمقدمهء كشف المحجوب ابو يعقوب سگزى چاپ تهران سال 1327 شمسى بقلم آقاى هانرى كوربن ص 9
( 2 ) - كشف المحجوب ص 83