اوميد دارم كه بدولت وى ايزد مرا توفيق دهد بر تمام كردن آن بفضل خويش . » « 1 »
شش فصل و رسالهء استخراج دو اثر نجومى از ابو جعفر محمد بن ايوب حاسب طبرى از قدماء منجمين ايرانست . شش فصل رسالهييست در اصطرلاب و چنان كه مؤلف خود گفته است در جواب سؤالهايى كه ازو شده نگارش يافته و در آن همهء وجوه علمى و عملى اصطرلاب را بيان داشته است . كتاب استخراج در « شناختن عمر و بقاء آن » است كه يكى از مباحث نجوم شمرده ميشد « 2 » .
تاريخ سيستان - از كتب معتبر فارسى كه قسمت بزرگى از آن در همين عهد نوشته شده تاريخ سيستانست . اين كتاب شامل دو قسمت متمايز از يكديگرست كه دو سبك مختلف از دو دورهء متفاوت دارد و بوسيلهء دو تن نگارش يافته است . قسمت اول آن تا حوادث سال 444 - 445 يعنى اوايل عهد تسلّط سلاجقه كه مصادفست با پايان عهدى كه مورد مطالعهء ماست نوشته شده و قسمت دوم بعد از آن تاريخ را تا حوادث سال 725 شامل است « 3 » و در اوايل قرن هشتم نگارش يافته و آنچه مورد مطالعه و علاقهء ما درين فصلست همان قسمت نخستين كتابست . درين قسمت بعضى از موارد مأخوذست از كتب قديمترى مانند نثر ابو المؤيد بلخى ، و ما بقى يعنى قسمت اعظم كتاب انشاء مؤلف نامعلوم آنست . روش نگارش اين مؤلف بسيار ساده و طبيعى است و اين سادگى و نزديكى بطبيعت و فصاحت نويسنده بحدّيست كه نثر او را همدوش فصحاى بزرگ قديم مانند بلعمى كرده است و اگرچه اين كتاب در پايان عهد مورد تحقيق ما نگارش يافته باز هم از لغات عربى و تركيبات مشكل تازى به نسبت بسيار زيادى خاليست و
هامش
( 1 ) - ابن سينا و تمثيل عرفانى تصنيف هنرى كربين( Henry Corbin )جلد اول قصهء حى - ابن يقظان متن عربى با ترجمه و شرح فارسى از يكى از معاصران ابن سينا و ترجمهء فرانسهء آن ، تهران 1331 شمسى ص 2 .
( 2 ) - راجع به اين هردو كتاب رجوع شود به نمونهء سخن فارسى تأليف آقاى دكتر مهدى بيانى تهران 1317 ص 23 - 16 و به فهرست كتابخانه مركزى دانشگاه ج 3 بخش 2 ص 828 .
( 3 ) - رجوع شود بمقدمهء تاريخ سيستان بتصحيح مرحوم ملك الشعراء بهار طاب ثراه . چاپ تهران 1314 شمسى