سلطان محمود غزنوى كه در انتساب آن بشيخ ترديد كلّى است . معيار العقول در علم جرثقيل ، علم پيشين و برين ، رساله در منطق ، رسالهء عشق ( اين رساله ترجمهييست از رسالة العشق ابن سينا ) ، رسالهء اكسير ، رساله در اقسام نفوس ، فى تشريح الاعضاء ، رساله در معرفت سموم ، حل مشكلات معينيه كه گويا همه منسوب بشيخ هستند نه ازو .
شرح تعرف يا نور المريدين و فضيحة المدّعين - اصل اين كتاب به عربى و تأليف ابو بكر بن ابو اسحق محمد بن ابراهيم بن يعقوب بخارى كلاباذى ( متوفى بسال 380 ) و موسومست به التعرف لمذهب التصوّف كه از قديم الايام ميان مشايخ صوفيه شهرت داشته و دربارهء آن گفتهاند « لو لا التعرّف لما عرف التصوّف » . بسبب همين اهميت كتاب تعرف چندبار شرح شده و از آن جمله است شرح امام ابو ابراهيم اسمعيل بن محمد بن عبد الله المستملى البخارى ( متوفى بسال 434 ) به فارسى « 1 » . شرح ابو ابراهيم مستملى از جملهء كتب بسيار معتبر تصوّف بپارسى و در زمرهء قديمترين آنهاست كه در چهار مجلّد ترتيب يافته است . ابو ابراهيم در آغاز شرح خود گفته است : اصحاب من از من خواستند تا كتابى جمع كنم بپارسى مشتمل بر ديانات و معاملات و حقائق و مشاهدات و رموز و اشارات تا فهم ايشان آن را دريابد ، اجابت كردم بحسبت و بنا كردم بكتابى كه شيخ ما ابو بكر بن ابى اسحق محمد بن ابراهيم بن يعقوب البخارى الكلاباذى تأليف كرده است ، نام او كتاب التعرف لمذهب التصوّف و آن كتاب را شرح كردم تا بسخن پيران و متقدّمان تبرّك كرده باشم و هرچه گفتم مؤكد كردم بآيتى از كتاب خداى تعالى يا بخبرى از اخبار مصطفى عليه السلام يا بمسئلهء فقهى ، و درين كتاب اعتقاد و توحيد و ديانات و احوال و مقامات و حقائق و مشاهدات و رموز و اشارات و سخن مشايخ و حكايات بر طريق سنّت و جماعت ياد كردم .
روش ابو ابراهيم آنست كه عبارت كوتاهى از ابو بكر كلاباذى را كه بتازيست مىآورد . نخست آن را ترجمه مىكند و آنگاه شرح آن را مىگويد و در شرح همچنانكه خود گفته است از اطلاعات مختلف خويش در كلام و حديث و فقه و نظاير آن استفاده
هامش
( 1 ) - دربارهء اين اطلاعات رجوع شود به كشف الظنون چاپ استانبول ستون 419 - 420