خواستم ، اميدوارم بدولت چنين خداوند توفيق و يارى يابم » « 1 » .
رسالهء معراجيه يا معراجنامه - اين رساله را شيخ به خواهش يكى از دوستان نگاشت و شامل تأويل اصطلاحاتى است از قبيل روح القدس و وحى و كلام اللّه و نبوّت و شريعت و بحث در موضوع معراج و اثبات آنكه معراج روحانيست نه جسمانى . در فهرستهايى كه ابو عبيد جوزجانى و ابن ابى اصيبعه از آثار شيخ ترتيب دادهاند سخنى ازين كتاب نيست ليكن حاج خليفه آن را به ابن سينا نسبت داده است « 2 » .
از ساير رسالات و كتب منسوب بشيخ كه در انتساب مستقيم آنها ترديد داريم كتب ذيل را نام بردهاند « 3 » : كنوز المعزّمين كه ظاهرا ترجمهييست از رسالة النيرنجيات ابو على در نيرنجات و طلسمات . ظفرنامه كه گويا از روى يك كتاب پهلوى براى امير نوح بن منصور سامانى ترجمه شده و منسوبست ببزرگمهر حكيم . حكمة الموت كه ظاهرا ترجمهييست از حكمة الموت شيخ به عربى . رسالهء نفس كه آن هم بىگمان ترجمه از رسالهء نفس شيخ بعربيست كه اصل عربى آن در شانزده فصل و ترجمهء فارسى نيز بر همين منوالست . المبداء و المعاد كه اصل عربى آن هم در دست است و بعيد نيست كه اين نسخهء فارسى ترجمهء آن باشد . المعاد كه اصل آن هم به عربى و نسخهء فارسى آن نيز منسوب بشيخ است . اثبات النبوة يا رسالهء نبوّت كه اصل آن نيز بتازى و از ترجمهء فارسى آن نسخى در دست است . علل تسلسل موجودات يا رساله در حقيقت و كيفيت سلسلهء موجودات و تسلسل اسباب و مسببات كه انتساب آن بشيخ مورد تأمل است . قراضهء طبيعيات كه نسخى از آن بنام شيخ در دست است ولى در تتمة صوان الحكمة ذيل احوال ابو سعد ( يا ابو سعيد ) محمّد بن محمّد الغانمى چنين آمده است :
« صنّف كتابا و سمّاه قراضة الطبيعيات و له تصانيف اخر » « 4 » . رسالهء جوديه در طب بنام
هامش
( 1 ) - رگشناسى يا رساله در نبض چاپ انجمن آثار ملى بتصحيح آقاى سيد محمد مشكوة ص 2 - 3
( 2 ) - كشف الظنون چاپ تركيه بند 892
( 3 ) - رجوع شود به جشننامهء ابن سينا تأليف دكتر صفا ، ج 1 ص 59 - 62
( 4 ) - تتمة صوان الحكمة ص 104