جهان فعلى دنيا جهان عقلى شاه * يكى جهان صغير و دگر جهان كبير . . .
بتيغ قهرش اندر فلسفى را * نشان جبر و آنِ اختيارست
بحدّ فضلش اندر هندسى را * طريق هندسه علم نزارست
دقت خيال و باريكى انديشه و سعى در آوردن مضامين نو و ابداعى ، فهم اشعار عنصرى را تا حدّى دشوار ساخته است و بر اثر همين امرست كه در نسخ ديوان او غلط بسيار راه يافته و محتاج تصحيح دقيق است . از اشعار اوست :
تا همى جولان زلفش گرد لالِستان بود * عشقِ زلفش را بگِردِ هردلى جَولان بود
تا همى ناتافته تاب اوفتد در جَعدِ او * تافته بودن دل عُشّاق را پيمان بود
مر مرا پيدا نيامد تا نديدم زلف او * كز شَبَه زنجير باشد يا ز شب چُوگان بود
تا جهان بودَست كس بر ماه نفشاندست مشك * زلف او چون هرشبى بر ماه مشكافشان بود
اسب گَردونست ازو گر شير بر گردون رود * خانه بُستانست از او گر ماه در بُستان بود
رامشافزايى كند وقتى كه در مجلس بود * لشكرآرايى كند وقتى كه در ميدان بود
شادى اندر جان ما مأوى گرفت از عشق او * شاد باشد جان آنكس كش چنين جانان بود
تا ندارى بس عجب كز عشق نيك آمد مرا * نيك آنكس را بود كاو بندهء سلطان بود
* * *
باد نوروزى همى در بوستان بُتْگَر شود * تا ز صُنْعش هردرختى لُعبتى ديگر شود
باغ همچون كلبهء بزّاز پرديبا شود * باد همچون طَبلهء عطّار پرعنبر شود