بدست افشين سردار ايرانى معتصم از ميان رفت « 1 » .
2 - قيام مازيار بن قارن در مازندران كه بسال 224 اتفاق افتاد . قيام اين مرد كه بر ضدّ معتصم بود با اظهار مخالفت شديد با اسلام و برانداختن آن از سراسر طبرستان و تجديد رسوم آيين زرتشتى همراه بود ولى بر اثر برخى خطاها و خيانت پسر عم او كوهيار و فشار شديدى كه از جانب سپاهيان خليفه و لشكريان آل طاهر از دو طرف بر او وارد شده بود ، بسال 224 اسير شد و بسال 225 در سامرا بقتل رسيد « 2 » .
در همين سال افشين خيذر پسر كاوس سردار بزرگ ايرانى بامر معتصم مأخوذ گرديد . زيرا او پس از منهزم ساختن بابك على الظاهر خيال قيام داشت و با مازيار نيز مكاتبه ميكرد و ويرا بمخالفت با خليفه برميانگيخت . اين مرد بسال 226 در حبس معتصم بمرد و يكى از كسانى است كه در تعصب بمليت و عدم اعتقاد باسلام و زندقه و كفر مشهور مىباشد « 3 » .
قيام يعقوب ليث صفار و تشكيل سلسلهء صفارى
قيامهاى مذكور اگرچه اغلب بنتايج مثبتى نرسيد ولى تأثير مهم آنها در دستگاه حكومت خلفا آن بود كه ضعف و خلاف در آن ايجاد كرد و بساير سركشان و استقلالجويان نيز فرصت قيام داد و در نتيجه پايهء حكومت مطلق خلفا را سست كرد و براى ملت ايران نيز اين فرصت را بوجود آورد كه واقعا بايجاد استقلال خود همت گمارند چنان كه از اواسط قرن سوم ببعد پياپى قسمتهاى مختلف ايران از خلافت بغداد منتزع گشت . نخستين كسى كه بعد از مردان سابق الذكر قيام كرد و قسمت عظيمى از ايرانرا به زور شمشير در ربقهء طاعت خويش آورد يعقوب بن ليث صفار از مردم سيستان است .
سيستان از جملهء ايالاتى بود كه بعهد خلافت عثمان در سال 30 هجرى پس از نبردى سخت گشوده شد و مرزبان آن « ايران پسر رستم » وقتى بنزد سردار عرب رفت
هامش
( 1 ) - رجوع شود بمقالهء بابك خرمدين بقلم نگارندهء اين سطور در مجلهء ارتش سال 8 و بقلم آقاى سعيد نفيسى در مجلهء مهر سال اول .
( 2 ) - رجوع شود به مقالهء مازيار بن قارن بقلم نگارنده در مجلهء ارتش سال 9
( 3 ) - ايضا رجوع شود به مقالهء افشين در مجلهء ارتش سال 8