توجّه بود و نام آن را در يكى از آثار معروف همان دوره يعنى غرر اخبار ملوك الفرس ثعالبى ( كه تأليفش پيش از سال 412 صورت گرفت ) مىبينيم . ثعالبى در شرح سلطنت طهمورث گويد « و زعم المسعودى فى مزدوجته بالفارسية انّ طهمورث بنى قهند زمرو » « 1 » و در شرح سلطنت بهمن پسر اسفنديار و لشكركشى او بسيستان و جنگ با زال گويد :
« فعفا عنه ( اى عن زال ) و امر بردّه الى منزله و الافراج له عن مسكة من مساله و ذكر المسعودى المروزى فى مزدوجته الفارسية انّه قتله و لم يبق على احد من ذويه » « 2 » .
2 - رودكى
رودكى شاعر استاد آغاز قرن چهارمست كه او را استاد شاعران و مقدّم شعراى عجم خواندهاند . كنيه و نام و نسبش در الانساب سمعانى ابو عبد اللّه جعفر بن محمد بن حكيم بن عبد الرحمن بن آدم ياد شده و در تذكرة الشعراء دولتشاه سمرقندى « 3 » و آتشكدهء آذر بيكدلى « 4 » و مجمع الفصحاء هدايت « 5 » ابو الحسن آمده و قول سمعانى را بسبب قدمت صحيحتر ميتوان پنداشت .
لقب شاعرى او يعنى « رودكى » مقبول همگنانست و خود نيز چندبار خود را به همين لقب خوانده است « 6 » و معاصران و شعراء قريب العهد بوى نيز او را به همين نام خواندهاند « 7 » .
در وجه اشتهار شاعر به اين لقب برخى بغلط گفتهاند كه چون رود نيك مىنواخته
هامش
( 1 ) - غرر اخبار ملوك الفرس چاپ پاريس ص 10
( 2 ) - ايضا ص 388
( 3 ) - چاپ هند ص 13
( 4 ) - چاپ بمبئى ص 320
( 5 ) - ج 1 ص 236
( 6 ) - از جمله درين دو بيت :رودكى چنگ برگرفت و نواخت * باده انداز كاو سرود انداخت
رودكيا بر نورد مدح همه خلق * مدحت او گوى و مهر دولت بستان( 7 ) - ابو زراعه معمرى گفته است :اگر بدولت با رودكى نمىمانم * عجب مكن سخن از رودكى نه كم دانمو كسائى گفته است :رودكى استاد شاعران جهان بود * صد يك از وى تويى كسائى يرگست