و رياحين العقلا فى شرح تاريخ العتبى ( مؤلّف بسال 709 هجرى ) چنين است كه رودكى در آخر عمر خود كور شد ( و قد سمل فى آخر عمره ) .
رودكى بر اثر تقرّب بامير نصر و صلات و جوائز او و وزيران و رجال دربارش ثروت و مكنت فراوان تحصيل كرد چنان كه بقول نظامى عروضى هنگامى كه همراه نصر بن احمد از هرات ببخارا ميرفت چهار صد شتر زير بنهء او بود « 1 » . اشارات ديگرى نيز كه از شعرا بما رسيده مؤيد اين مدّعاست و چنان كه خواهيم ديد صلاتى كه از امرا ميگرفت گاه بمبالغ هنگفتى بالغ ميشد مثلا در پاداش قصيدهيى كه بنام امير ابو جعفر احمد بن محمد صفّارى ساخت ده هزار دينار ( ؟ شايد درهم ) گرفت « 2 » و چنان كه خود گفته چهل هزار درهم از امير نصر و پنج هزار درهم از امير ماكان بن كاكى و شصت هزار درم از امراى مختلف دربار سامانى گرفت :
بداد ميرِ خراسانش چل هزار درم * وزو فزونى يك پنج مير ماكان بود . . .
وز اولياش پراگنده نيز شصت هزار * به من رسيد و بدان وقت حال چونان بود
و عوفى گفته است كه « او را دويست غلام بود » « 3 » . ظاهرا اين ثروت رودكى تا پايان عمر شاعر باقى نماند و او در پيرى تهىدست شد و بمؤنت زن و فرزند درماند .
وفات رودكى را هدايت « 4 » بسال 304 نوشته و معلوم نيست اين اشتباه از كجا براى او پيدا شده است زيرا رودكى شهيد را كه در سال 325 درگذشته مرثيت گفت .
سمعانى در الانساب تصريح كرده است كه رودكى بسال 329 هجرى در مولد خود يعنى قريهء بنج درگذشت و همانجا به خاك سپرده شد .
ممدوحان رودكى - چنان كه پيش ازين گفتيم رودكى بدربار آل سامان و از ميان سامانيان به امير سعيد نصر بن احمد بن اسمعيل ( 301 - 331 ) اختصاص داشت امّا بعيد نيست كه پيش از امير نصر دربار پادشاه ديگر يعنى مثلا احمد بن اسمعيل ( م . 301 )
هامش
( 1 ) - عوفى نيز همين سخن را تأييد و تكرار كرده است . لباب الالباب ج 2 ص 7
( 2 ) - تاريخ سيستان ص 324
( 3 ) - لباب الالباب ج 2 ص 7
( 4 ) - مجمع الفصحا ج 1 ص 237