اوايل قرن چهارم كه ميگويند ابو على چندى در خدمت او تحصيل فنّ طبّ ميكرد - ابو سعيد فضل اللّه بن ابى الخير صوفى مشهور قرن پنجم ( 357 - 440 ) كه گويا شيخ هنگام عبور از خراسان با وى ملاقات و خلوتى داشت و اين ملاقات او در اعتقاد شيخ بمبانى تصوّف و كرامات صوفيه مؤثر بود - ابو على بن مسكويه دانشمند بزرگ قرن چهارم و پنجم - ابو الفرج عبد اللّه بن الطيّب الجاثليق كه شيخ بعضى از رسالات او را ردّ كرد - ابو القاسم الكرمانى كه ميان او و ابن سينا مناظرهيى وجود داشت - ابو نصر منصور بن على بن عراق رياضىدان معروف قرن چهارم كه مدتى با شيخ در دستگاه خوارزمشاهان آل مأمون بسر ميبرد - ابو الخير حسن بن سوّار معروف بابن الخمّار كه او نيز مدتى با ابو على در دربار خوارزمشاه بسر ميبرده است - ابو ريحان محمد بن احمد البيرونى الخوارزمى ( م . 440 ) كه در وقت توقف ابو ريحان در غزنين و ابو على در اصفهان ميان آن دو از طريق سؤال و جواب مشاجراتى وجود داشت كه بسوء الادب منجر گشت - ارتباط ابو على را با شاهان و وزراء عهد خود هم پيش ازين بيان داشتهايم . اسامى شاگردان بو على را بعد ازين مذكور خواهيم داشت .
ابن سينا نهتنها در علوم مرد ذى فنونى بود كه در هريك چون عالمى ذى فن وارد ميشد و بحث و تحقيق ميكرد ، بلكه مقام ادبى او نيز در فارسى و عربى از ديرباز مورد توجّه و دقت بوده است . قدرت او در زبان عربى و مهارتى كه در بيان مطالب داشت باعث شده است نثر او روشن و وافى به مقصود و در عين اظهار مقاصد علمى از حيث ادبى داراى ارزش و مرتبهيى شامخ باشد . با آنكه در قرن چهارم و پنجم نوشتن كتب علمى به زبان فارسى درى تازه آغاز شده و هنوز اين زبان چنان كه بايد آمادهء بيان مقاصد علمى نگرديده بود ابن سينا از تأليف و تصنيف درين زبان هم غافل نمانده و در جمعآورى و احيانا ايجاد اصطلاحات فلسفى و علمى به زبان مادرى خود پيشرو نويسندگان بعدى ايران گرديده است . ازين گذشته ابن سينا در يكى ديگر از فنون ادب يعنى شعر هم وارد شده و تا آنجا كه از مردى كثير التأليف كه غالب اوقات او در مشاغل سياسى و ادارى ميگذشت ، انتظار ميتوان داشت ، از عهده برآمده و اشعارى بتازى و پارسى از خود باقى گذاشته است ، از جملهء آثار منظوم او منظومههايى است كه در مسائل علمى ساخته است و غير از آن
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 306
مساهمون: ذبيح الله صفا
ص٣٠٦