1 - قصيدهء عينيهء روحيهء شيخ . اين قصيده مهمترين قصائد عربى ابن سيناست كه در آن كيفيت هبوط روح و حلول آن در جسم و عود آن بعالم مجرّد روحانى با بيانى شيوا آمده است . مجموع ابيات آن در طبقات الاطّبا ( ج 2 ص 10 - 11 ) بيست و در پارهيى از نسخ بيست و يك است . نسخ جداگانهء اين قصيده بعنوان : « القصيدة العينية الروحية فى النفس » در كتابخانهء ملى ايران و كتابخانهاى برلين و منچستر و سلطان احمد سوم و حميديه و غيره موجودست و اخيرا به خط ثلث در جدار درونى گنبد مقبرهء ابن سينا كتيبه شده است .
شروح متعددى ازين قصيده در دست است مانند شرح شاگرد شيخ يعنى ابو عبيد عبد الواحد بن محمد الجوزجانى ؛ و شرح عفيف الدين التلمسانى ( متوفى بسال 690 هجرى ) بنام الكشف و البيان فى علم معرفة الانسان ؛ و شرح سليمان الماحوزى البحرانى ؛ و شرح داود الانطاكى ؛ و شرح سديد الدين المنانى ؛ و شرح محيى الدين بن العربى ؛ و شرح مير سيّد شريف جرجانى ؛ و شروح ديگرى از متأخّرين « 1 » .
اين قصيده در طبقات الاطّباء ابن ابى اصيبعه ( ج 2 ص 10 - 11 ) و نامهء دانشوران و كشكول شيخ بهائى « 2 » چاپ شده است و « كارادوو » « 3 » آن را در مجلهء آسيايى ( دورهء نهم ج 4 ص 157 - 173 ) طبع و به زبان فرانسوى ترجمه كرده است . ترجمهء تركى اين قصيده از « حريمى » در دست است و همچنين ترجمهيى فارسى موجود مىباشد كه بدان اشاره خواهد شد و اينك عين قصيدهء عينيه « 4 » :
هامش
- آورده است . دو نسخه از اشعار عربى شيخ هم در كتابخانهء اياصوفيه موجودست و علاوه بر آن مجموعهء اشعار عربى ابو على در پايان منطق المشرقيين طبع قاهره 1938 چاپ شده است .
( 1 ) - رجوع شود به مؤلفات ابن سينا تأليف الاب جرج شحاته قنواتى ، چاپ مصر ص 153 - 154 و به مصنّفات ابن سينا تأليف آقاى دكتر يحيى مهدوى استاد دانشگاه تهران ص 195 - 197
( 2 ) - طبع مصر ص 186
( 3 ) -Baron Carra de Vaux( 4 ) - درين نقل بضبط ابن ابى اصيبعه در طبقات الاطبا و شيخ بهاء الدين عاملى در كشكول اعتماد شده است .