برداشته شده و وزن و كلمات آن بتدريج تكامل يافته و اصلاح شده و به وزن عروضى درآمده است ، بدين نحو :
منم آن شير گله * منم آن پيل يله
نام من بهرام گور * كنيتم بوجبله
و در روايت ديگر :
منم آن پيل دمان و منم آن شير يله * نام بهرام ترا و پدرت بوجبله
و در چند روايت ديگر :
منم آن پيل دمان و منم آن شير ( ببر ) يله ( گله ) * نام من بهرام گور و پدرم ( كنيتم ) بوجبله
در صورت نخستين شعر بهرام گور چهار مصراع هفت هجايى مقفّى است و در دو صورت ديگر يك بيت بر وزن « فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن » در مصراع اول و « فاعلاتن فاعلاتن فعلاتن فعلن » در مصراع دوم و از متفرّعات بحر رمل مثمن است و معلومست كه در ظرف چند قرن از صورت اول به صورت دوم درآمده و كلمات آن هم در ضمن اين اصلاح وزن تغيير يافته و حتى كلماتى جديد بر آن افزوده شده است . پس استبعادى ندارد كه صورت اول هم از اصل ديگرى برداشته شده باشد و آن اصل نيز طبعا بايد بلهجهيى ديگر و بدون آميزش با زبان عربى باشد ، يعنى لهجهء پهلوى . اتفاقا اين نتيجه را اشارهيى از ابن خرداذبه تأييد مىكند كه او هنگام ذكر « شلنبه » گويد :
« و شهر دماوند شلنبه است ، بهرام گور گفته است :
منم شير شَلَنبه * وُ منم ببر يله » « 1 »
اين شعر دو مصراع هفت هجايى پهلوى است كه فقط از حيث بلندى و كوتاهى هجاها و نه از جهت تعداد هجاها با شعر منسوب ببهرام گور در روايت عوفى تفاوت دارد و معلومست كه آن روايت نزديكست باولين وقتى كه ازين شعر پهلوى منسوب ببهرام گور خواستهاند يك شعر فارسى درى مخلوط به زبان عربى بوجود آورند . بنابرين
هامش
( 1 ) - ابن خرداذبه : المسالك و الممالك چاپ ليدن ص 118